Nhìn chính diện là những dãy núi nối tiếp, nhìn từ bên lại thành đỉnh núi cao vút; đứng xa gần, cao thấp khác nhau thì cảnh thấy cũng khác nhau. Vì sao không nhìn rõ toàn bộ diện mạo Lư Sơn? Chỉ vì chính mình đang ở giữa trùng trùng núi ấy.

题: đề viết. 西林: chùa Tây Lâm ở Lư Sơn. 横看: nhìn từ chính diện. 侧: nhìn từ bên cạnh. 各不同: vị trí quan sát khác nhau thì hình dáng núi cũng thay đổi theo.

真面目: diện mạo toàn thể và chân thực. 只缘: chỉ vì. 此山: núi này, tức Lư Sơn. Câu thơ gợi người ta suy ngẫm về góc quan sát, nhưng không có nghĩa cứ đứng ngoài núi là nhất định nắm được toàn bộ sự thật.

Hướng dẫn đọc tác phẩm: Bài tuyệt cú bảy chữ này nảy sinh suy ngẫm từ sự thay đổi thị giác khi du ngoạn núi. Trước hết bài thơ kể trải nghiệm quan sát cụ thể, sau đó chỉ ra giới hạn của việc nhận biết toàn thể khi con người đứng ở một vị trí cục bộ, biến cảm nhận non nước thành đạo lý rõ ràng mà đáng suy ngẫm.

“横”“侧”“远近高低” — ngang, bên, xa gần cao thấp — liên tiếp thay đổi vị trí quan sát, khiến cùng một ngọn núi hiện ra nhiều dáng vẻ. Bài thơ không vội phán xét cảnh nào mới đúng, mà để chính sự khác biệt trở thành một thực tế đáng suy ngẫm.

Hai câu cuối chuyển vấn đề từ hình dáng ngọn núi sang vị trí người ngắm. “身在此山中” — thân ở trong núi này — vừa là thực tế du sơn, vừa giải thích giới hạn nhận thức; đạo lý nảy sinh từ bên trong cảnh vật nên rõ ràng mà không trống rỗng.