Tôi ngồi một mình trong rừng trúc thanh vắng, gảy đàn một lúc, rồi cất tiếng ngâm dài.

Ở trong rừng sâu, không ai biết ta nơi đây; trăng sáng lại như cố ý đến bên, rọi ánh trong lên người ta.

竹里馆: một trong những đề danh cảnh vật Võng Xuyên, bài thơ được đưa vào “辋川集” (Võng Xuyên tập) của Vương Duy. Nhan đề chỉ rõ nơi chốn trong rừng trúc, bài thơ không miêu tả quán xá lộng lẫy.

幽篁: rừng trúc sâu và yên tĩnh. 篁, đọc huáng, nghĩa là rừng trúc.

复: lại. 长啸: cất giọng ngân dài, là cách bày tỏ tâm tình; không nên vừa thấy chữ 啸 đã hiểu thành tiếng hét kinh hãi hay khóc than.

深林: Ở đây tương ứng với 幽篁, vẫn chỉ rừng trúc sâu vắng. 人不知: Không có người khác biết hay chú ý đến hoạt động của mình trong rừng, không cần dựa vào đó mà kết luận là bị người đời ruồng bỏ.

相照: soi chiếu vào ta. Chữ 相 ở đây chỉ thiên về một phía, không phải người và trăng cùng phát sáng soi nhau; chữ 来 lại khiến ánh trăng mang ý vị như đến thăm và bầu bạn.

Hướng dẫn đọc: Bài tuyệt cú ngũ ngôn này chỉ viết về ngồi một mình trong rừng trúc, gảy đàn, cất tiếng ngâm dài và trăng sáng soi xuống, không kể hành trình hay sắp đặt người đến thăm. Âm thanh không phá vỡ sự thanh tĩnh, mà khiến người đọc cảm thấy rừng càng sâu, càng dung chứa được những hoạt động tự tại của một người. Đọc đến chỗ không ai biết, không cần vội gán thêm một thân thế đau buồn; câu sau, trăng sáng đến soi đã dùng một chuyển ý rất nhẹ để biến cảnh ở một mình thành khoảnh khắc có thể bình thản tận hưởng.

Chữ “独” (một mình) ở đầu nói số người, chữ “幽” (u tĩnh) nói tính chất khung cảnh; kết hợp lại vẫn không tạo cảm giác ngột ngạt. Gảy đàn là âm thanh tinh tế, có chừng mực, còn tiếng ngâm dài là sự cất giọng khoáng đạt; một thu một mở, đều từ hứng thú của chính nhân vật. Bài thơ không cho biết người ấy gảy khúc gì, vì sao ngâm dài; lược đi những giải thích này khiến hành động tự nhiên, không cần biểu diễn cho ai đứng xem.

Hai câu cuối nối việc không ai biết với trăng sáng đến soi, điều then chốt là giọng điệu luôn bình hòa. Nếu chỉ có câu trước, ở một mình dễ được đọc thành bị lạnh nhạt; trăng vừa “来” — đến — thiên nhiên chung quanh đã có sự chủ động dịu dàng, nhà thơ không cầu tìm sự chú ý từ bên ngoài, mà đón nhận ánh sáng trong trước mắt. Ở đây cũng không biến ánh trăng thành câu chuyện thần dị, trúc, đàn, âm thanh và sắc trăng vẫn là những gì thường ngày có thể cảm nhận. Toàn bài dùng từ bình thường, dư vị lại đến từ khoảng trống: không quy định thay người đọc rằng phải buồn hay vui, chỉ đặt bóng một người trong rừng sâu, để âm thanh vang qua, để ánh trăng tiếp tục soi.