Hán Trung mở nghiệp Hán, hỏi chốn này、có phải nơi xưa. Nhớ khi kiếm chỉ Tam Tần, quân vương đắc ý, một trận đông về. Chuyện đuổi người bỏ trốn、nay chẳng thấy, chỉ núi sông đầy mắt, lệ thấm áo. Bóng chiều, bụi giặc Hồ chưa dứt, gió tây, ngựa biên ải béo tốt uổng công.

Một quyển sách đủ làm thầy đế vương. Thử tài nhỏ, đi chinh phạt phía tây. Lại tiệc tiễn sơ sài, đường đi vội vã, sầu đầy cờ xí. Khi ngài nhớ tôi, ngoảnh đầu nhìn lại, chính lúc sông ôm bóng thu, nhạn mới bay. Ước sao bánh xe có bốn góc, chẳng chịu nổi vòng lưng gầy khiến đai lỏng.

Sự nghiệp nhà Hán khởi đầu từ Hán Trung, xin hỏi nơi này hôm nay có còn là Hán Trung năm ấy? Nghĩ xa thuở Lưu Bang tiến chiếm Tam Tần, khí thế hiên ngang, một phen xuất quân sang đông tranh thiên hạ. Chuyện đuổi theo mời hiền tài bỏ trốn trở lại, giao cho trọng trách, giờ khó thấy nữa; trước núi sông đầy mắt, chỉ đành để lệ ướt áo. Trong nắng chiều, họa giặc chưa yên, mà giữa gió tây, ngựa chiến biên cương lại được nuôi béo khỏe một cách uổng phí.

Bạn như Trương Lương được truyền binh thư, đủ làm thầy đế vương, chuyến này chủ trì quân chính miền tây chỉ là thử chút tài năng. Thế mà tiệc biệt vội vàng, hành trình gấp gáp, dường như cờ đi theo cũng đầy sầu chia cách. Sau này khi bạn ngoảnh nhớ tôi, chính là lúc nước sông soi ánh thu, những cánh nhạn đầu mùa bay lên. Làm sao khiến bánh xe mọc bốn góc để giữ xe bạn lại? Tôi thật không chịu nổi nỗi ly sầu khiến thân mình ngày càng gầy mòn.

张仲固: Trương Kiên, tự Trọng Cố. 帅兴元: đến Hưng Nguyên chủ trì quân chính; Hưng Nguyên thuộc vùng Hán Trung, Thiểm Tây ngày nay.

三秦: ba vùng đất Quan Trung được phân phong sau khi Tần mất; bài từ dùng lịch sử Lưu Bang trở về bình định Tam Tần. 追亡: chuyện Tiêu Hà đuổi theo đưa Hàn Tín trở lại và tiến cử làm đại tướng.

胡尘: mượn chỉ chiến loạn, họa giặc từ phương bắc. 塞马空肥: ngựa biên tái béo uổng; chữ 空 hàm nỗi cảm khái binh lực để không, chẳng làm được gì.

一编书、帝王师: một quyển sách, thầy đế vương; điển tích Trương Lương nhận binh thư từ Hoàng Thạch Công. 旌旗: cờ xí, thay cho nghi trượng trên đường đi của người bạn. 江涵秋影雁初飞: sông ôm bóng thu, nhạn vừa bay; vận dụng câu thơ trong “Cửu nhật Tề Sơn đăng cao” của Đỗ Mục.

车轮四角: vận dụng ý thơ mong bánh xe mọc góc, khiến người đi không thể rời xa. 带减腰围: buồn sầu làm gầy đi, vòng eo nhỏ lại.

Dẫn đọc tác phẩm: Tân Khí Tật tiễn Trương Trọng Cố đến Hưng Nguyên nhận chức, nối lịch sử Hán Trung với hiện thực Nam Tống. Bài từ vừa ca ngợi tài năng của bạn, vừa cảm thán nhân tài và binh lực chưa được phát huy đầy đủ; phần dưới lại từ quốc sự chuyển sang nỗi riêng lưu luyến chia tay.

“是耶非” — có còn là nơi ấy chăng — ở đầu bài không phải vì không biết địa danh, mà mượn cùng một núi sông để hỏi ngược vì sao cảnh tượng xưa nay lại khác đến thế. Các điển tích về Lưu Bang, Hàn Tín, Trương Lương xoay quanh việc dùng người và lập công, khiến lời tiễn biệt mang một kỳ vọng chính trị rõ rệt.

Sau chữ “空肥” — béo tốt uổng công — niềm tiếc nuối vì chí lớn bị ngăn trở đã rất rõ. Nhưng đoạn kết không dùng lời hô hào hùng tráng, mà tả nỗi lưu luyến qua hình ảnh bánh xe mọc sừng, vòng eo dần nhỏ lại, cho thấy sự quan tâm việc nước và trân trọng tình bạn không loại trừ nhau trong bài từ.