Sonbahar günü, Jin ve Zhang aileleri gibi seçkinlerin konağında oturuyorum; kat kat kara bulutlar göğü örtmüş, gündüz de açık havanın ışığı görünmüyor.

Havadaki pus yağmurun rengine karışıyor, ürpertici rüzgârla yağmur, baktığım uzak yönden yüzüme doğru geliyor.

Karanlık sel felaketinin çıkmazı insanı kedere boğar, ağır kaygı ve öfke kat kat üstüne gelir.

Böylesine duru bir güzde kendimi neyle avutayım? Yapabileceğim tek şey kadehimi beyaz şarapla doldurmak.

Şiir söylerken Guan Zhong ile Yue Yi’yi düşünürüm, ama bu eski bilgeler çoktan toza küle dönmüştür.

Tek başıma içip şimdilik kendimi yüreklendireyim: Dünya işlerini yönetme yeteneğime kim değer verir?

Feng Xuan'ın kılıcını tıngırdatıp şarkı söylemesi gibi, soylu gence derdimi anlatıyorum: Balık bile yiyemiyorum; bu hâl gerçekten acınası.

Durmadan yağan yağmurlardan bıkmış, yalnızca parlak güneşi görmeyi diliyorum; göğü örten bulutları nasıl dağıtabileceğimi bilmiyorum.

Yönetenlerin Ji ve Xie gibi göğün düzeniyle insan işlerini uyumlu kılması gerekirdi，ama yin ve yang hâlâ böylesine azgın ve düzensizdir。

Sonbahar yağmuru öyle şiddetli ki sanki bir kuyunun bütün suyu devriliyor; karanlık sis, yüksek ve sarp zirvelerin önünü enlemesine kapatıyor.

Aslında yalnızca hemen şuradaki kısacık yolu gitmek istemiştim，ama araya kat kat dağlar ve ırmaklar girmiş gibi，geçemiyorum。

Kulaklarımda hep hızla dökülen akıntının sesi，dev sular korkunç dalgalar kaldırıp durmadan altüst olur。

Yolun ortası bütünüyle çamur ve kumla tıkanmış; bu bulanıklıkta sığırla atı bile ayırt etmek güç.

Acıkınca, Han Xin gibi çamaşırcı bir kadının verdiği bir öğün yemeğe sığınmak zorundayım；boş vakit bulunca eski kitapları ve yazılı bambu şeritleri düzenleyip inceliyorum.

Sebze yetiştiren kişinin yanına biraz sonbahar sebzesi aramaya giderim; sirken ve fasulye yaprağı gibi kaba sebzeler bile gözü doldurmayacak kadar azdır.

Örümcek ağ örüyor, sanki derin ve gizli kederi sarıp düğümlüyor; cırcır böceğinin ötüşü de içe sıkışmış, açılamayan hüznü uyandırıyor.

Mutfaktaki ocaktan yemek dumanı yükselmiyor，yiyecek kesilen bıçakla kesme tahtası uzun zamandır kullanılmadığından yosun tutmuş。

Yemek çubuklarını bırakıp soğuktan koruyan susu kuşu kürkünü şarapla değiştirmek üzere çıkardı; ardından kuzey salonda iyice sarhoş olana kadar içti.

Dantu'da sıradan halk arasından yükselen Liu Muzhi'nin heybetini ve yeteneğini kolayca ölçüp biçmek gerçekten mümkün değildir.

Acaba ben de ne zaman onun gibi altın bir tepside bir hu areka cevizi sunup bir zamanlar beni küçümseyenleri ağırlayabileceğim?

İşler başarıyla tamamlanınca giysimi silkip ayrılacağım, su kenarındaki sakin adacıkların yanında özgürce dolaşacağım.

Şiir dizisinin sınırları：Bu başlık altında iki şiir vardır; bu sayfada yirmi bir beyit art arda sıralanmıştır. İlk yedi beyit birinci şiire, sonraki on dört beyit ikinci şiire aittir; sırasıyla on dört ve yirmi sekiz dizedir. 苦雨思白日, yani bitmeyen yağmurda parlak güneşi özlemek dizesine gelindiğinde ikinci şiire geçilir.

Başlıktaki 别馆: Asıl evin dışındaki konak. 卫尉 bir resmî görev adıdır; 张卿, şiirin sunulduğu Zhang soyadlı görevliye hitaptır. Bu kişinin kesin kimliği ve şiirin yazılış yılı konusunda araştırmacılar arasında görüş ayrılıkları vardır. Bu sayfa kişiyi yalnız başlıktaki biçimiyle anar; tartışmalı kimlik ve tarihlendirmeleri benimsemez. Şiirin odağındaki kişi, yağmur yüzünden gurbette mahsur kalandır.

金张：Han devrinde Jin Midi ve Zhang Anshi aileleri yüksek mevkileriyle tanınırdı，daha sonra bu adlar sık sık saraya yakın soylu ve güçlü aileleri belirtmek için kullanıldı。金张馆 burada mecazı mürsel niteliğindedir。繁阴：Yoğun kara bulutlar。昼不开：Gündüz de havanın açılmaması。

空烟：Havadaki pus ve sis. 萧飒：Rüzgâr ve yağmurun soğuk, ürpertici ve sallayıcı hâli. 翳翳, yì yì okunur; karanlık, belirsiz. 昏垫：Karanlıkta sıkışıp kalma; eski kitaplarda su felaketlerinin yarattığı sıkıntıyı anlatan anlamı sürdürür, uykulu olmak demek değildir.

清秋：Serin ve duru sonbahar; o anda havanın mutlaka açık olduğunu belirtmez. 白酒：Şiirdeki eski dönem içkisi; günümüzün yüksek alkollü damıtılmış baijiu içkisi olarak anlaşılmamalıdır. 盈：Dolmak.

管乐: Guan Zhong ile Yue Yi. İlki İlkbahar ve Sonbahar döneminde Qi’nin ünlü veziri, ikincisi Savaşan Devletler döneminde Yan’ın ünlü komutanıdır; ikisi de devlet yönetimi ve askerlik yeteneğinin temsilcisidir. 此人已成灰: Bu eski seçkin kişilerin çoktan ölmüş olduğunu söyler. 经纶: Asıl anlamı iplikleri düzenlemektir; burada devlet ve dünya işlerini planlayıp yönetmek demektir.

弹剑、无鱼：Mengchang Beyi'nin maiyetindeki Feng Xuan'ın, gördüğü muameleden yakınmak için kılıcının kabzasına vurup şarkı söylemesi anlatısına gönderme yapar; Tarihçinin Kayıtları'nın Mengchang Beyi Biyografisi bölümünde adı 冯驩 olarak yazılır. 铗, kılıç demektir. 谢 burada durumu arz etmek olarak anlaşılabilir; 谢公子, soylu beye duygularını ve durumunu bildirmektir.

稷契: Efsaneye göre Shun döneminin erdemli görevlileri Hou Ji ile Xie. 契, xiè diye okunur. 和天人: Göğün düzeniyle insan işlerini uyumlu kılmak. 阴阳 doğanın işleyişini belirtir; 骄蹇, jiāo jiǎn diye okunur, azgın ve boyun eğmez demektir. Şiir, olması gereken uyumla göz önündeki aralıksız yağmuru karşı karşıya getirir; sözlerinde sorgulama vardır.

霖: Günlerce aralıksız süren yağmur. 剧: Şiddetli. 倒井: Bütün bir kuyunun suyu dökülüyormuş gibi; yağmurun şiddetini anlatan abartı. 绝巘: Son derece yüksek dağ zirvesi; 巘, yǎn okunur. 咫尺: Mesafenin çok yakın olduğunu anlatır. 山川限: Dağlar ve ırmaklar gibi araya engel girmek.

潈潈: Çok sayıda suyun coşkuyla akışını anlatır; doğrulanan özgün kaynakta 潨潨 biçimi de vardır. 奔溜: Hızla boşalan coşkun akıntı. 惊波: Kabarıp korku veren dalgalar. 不可辨: Ayırt etmenin güç olması; yağmur sisiyle çamurlu suyun yarattığı bulanıklığı anlatır.

漂母: İpek liflerini yıkayan yaşlı kadın. «史记·淮阴侯列传» (Tarihçinin Kayıtları · Huaiyin Markisi'nin Biyografisi), Han Xin'in zor günlerinde böyle bir kadından yiyecek yardımı gördüğünü aktarır. Burada Han Xin'in henüz değerinin bilinmediği zamana gönderme yapılarak, başkalarının yiyecek yardımına muhtaç olma durumu anlatılır. 漂 burada piǎo okunur.

羽陵简：eski kitapları ve yazı şeritlerini ima eder。《太平御览》eserinin 53. cildinde aktarılan《穆天子传》，Yuling’de böceklerin zarar verdiği kitapların güneşe serildiğini kaydeder；缀 burada düzenlemek，derlemek olarak anlaşılabilir。Dize boş vakitte kitaplarla uğraşmayı anlatır，Yuling kullanılan eski anlatıdaki yer adıdır。

园家: Sebze yetiştiren bahçıvan hane. 藜藿, lí huò diye okunur; kazayağının genç yaprakları ve fasulye yaprakları gibi yenebilir basit sebzeler, çoğunlukla yoksul sofraları anlatmak için kullanılır. 不满眼: Az miktarda olmak; bu kaba sebzelerden bile bolca görmek zordur.

蟏蛸，xiāo shāo okunur：ince gövdeli，uzun bacaklı küçük bir örümcek，eski kitaplarda蟰蛸、蠨蛸olarak da yazılır，halk arasında喜子denir。蟋蟀，xī shuài okunur，促织olarak da bilinen，ses çıkarabilen cırcır böceğidir；褊浅：dar ve bunaltıcı，bu beyit örümcek ağı ve böcek sesleriyle gizli kederi ve sıkışmışlık duygusunu anlatır。

刀机：Yiyecek kesmekte kullanılan bıçak, kesme tahtası ve tezgâh. Mutfak ocağından duman çıkmaması, kesme tahtasının yosun tutması, uzun zamandır ateş yakılmayan açlık ve soğuğu, terk edilmişliği anlatır; mavimsi duman süs amaçlı bir tütsü değildir.

箸, zhù okunur, yemek çubuğu. 鹔鹴, sù shuāng okunur, aslında bir kuş adıdır; burada soğuktan koruyan bir kürk giysi olan 鹔鹴裘 için kısaltma olarak kullanılır. 《西京杂记》 (Batı Başkentinden Çeşitli Kayıtlar), Sima Xiangru'nun giydiği bu kürkü şarap karşılığında rehin bırakmasını anlatır; şiirde 解鹔鹴, kürkü çıkarmak anlamındadır, 裘 karakteri düşürülmüştür. 北堂: Kuzeydeki salon; burada içki içilen yer.

丹徒布衣者：Liu Muzhi’yi anlatır。布衣，henüz resmî görev almamış sıradan halktan kişinin statüsüdür。慷慨 burada yalnızca cömert harcamayı değil，daha çok yürek ve irade büyüklüğünü vurgular。Liu Muzhi gençliğinde eşinin ailesinden yiyecek istemeye gidip küçümsenmiş，daha sonra yükselince eşinin erkek kardeşlerini altın tabakta bir hu dolusu areka ceviziyle ağırlamıştır，olay《南史·刘穆之传》eserinde anlatılır。

金盘、槟榔: Altın tepsi ve areka cevizi, önceki beyitteki Dantu'lu sıradan kişi ifadesine bağlanır; ikisi de Liu Muzhi'nin yiyecek isterken küçümsenip sonradan yükselmesiyle ilgili eski öyküyü kullanır. 斛, hú okunur; eski bir hacim birimidir, burada sabit bir modern ağırlığa çevrilmez. 荐: Sunmak, takdim etmek; burada konuğa areka cevizi ikram etmek demektir. 何时, ne zaman, ifadesi bunun gelecekteki bir talih dönüşünü hayal ettiğini gösterir.

拂衣去：Giysiyi silkip ayrılmak, unvan ve makam tutkusu taşımamak. 摇曳：Özgürce gidip gelmek, rahatça gezinmek. 沧洲：Su kenarındaki adacıklar; şiirde sıkça inzivaya çekilme arzusunu taşır, doğrudan bugünkü belirli bir idari yer adıyla eşleştirilmemelidir. Son bölüm başarıdan sonraki bir gelecek tasarısıdır; şiir, o anda tavsiye edilmiş ya da konaktan ayrılmış olduğunu anlatmaz.

Sözcük ve yazım farklılıkları: Eski kaynaklarda 秋坐 yerine 愁坐, 乃 yerine 仍, 闻 yerine 泻 biçimlerinin bulunduğu kaydedilir; 稷卨, 咫尺涂, 潨潨 ve 鷫鸘 yazımları da görülür. Bu sayfada farklı nüsha okumaları ve yaygın yazımlar notlarda bırakılmıştır; ana metin, verilen özgün şiirdeki 秋坐, 稷契, 乃, 途, 潈潈, 闻 ve 鹔鹴 biçimlerini kullanır.

Okuma rehberi: Bunlar, beş karakterli dizelerden oluşan birbiriyle bağlantılı iki eski tarz şiirdir. Birincisi sonbaharda bir yan konakta yağmura tutulmayı anlatarak başlar; yalnız içmeye, Guan Zhong ile Yue Yi'yi düşünmeye geçer; ardından Feng Xuan'ın kılıcını tıngırdatması aracılığıyla değerinin bilinmeyişini dile getirir. İkincisinde rüzgâr ve yağmur yolları kapatacak, ocağı soğuk ve kişiyi yiyeceksiz bırakacak dereceye ulaşır; araya Han Xin ve Liu Muzhi gibi kişilerin henüz yükselmedikleri döneme ilişkin göndermeler girer. Okurken hem açlıkla soğuğun somut imgelerine hem de ülkülerin iniş çıkışlarına dikkat edilebilir: Sonunda başarıdan sonra inzivaya çekilme düşünülse de göz önündeki yağmur, açlık ve değerini anlayacak birini bulma isteği sürer; bir yardım eli ansızın gelip sıkıntıyı çözmez.

Birinci şiir gündüzün açılmayışıyla başlar，yitirilen yalnızca güneş ışığı değil，gündelik hareketlerin dayandığı aydınlık ve açıklıktır。Dumanla yağmur birbirine karışır，soğuk ve sert hava da yüze vurur，önce beden sıkışır，ardından kaygı ve kırgınlık kabarır。Bir kadeh şarap duyguları yatıştırmaz，tersine düşünceleri Guan Zhong ve Yue Yi'nin yeteneklerine ve bunların değerini kimin bileceği sorusuna götürür。Son bölüm balık bulunmayışı gibi küçücük bir beslenme isteğine daralır，Feng Xuan'ın eski öyküsü aracılığıyla hem yaşam koşullarını hem kişiliğe gösterilecek saygı beklentisini anlatır，büyük ülküyle darlık böylece yan yana gelip birbirini yansıtır。

İkinci şiirin yağmuru anlatışında engellenme duygusu daha güçlüdür。倒井（kuyuların boşalırcasına dökülmesi）yağmurun miktarını，绝巘（yüksek doruklar）sisin örttüğü alanı büyütür，hemen yakındaki yol birden dağlar ve ırmaklar araya girmiş gibi görünür。Coşkun akıntı，ürkütücü dalgalar，çamur ve kum，görmenin yanında işitmeyi ve hareketi de engeller。Ji ile Xie’nin gökle insanı uyumlu kılması gerektiği düşüncesi，böylesine düzensiz yin ve yang karşısına konunca，doğa manzarası mevcut düzeni sorgulayan bir anlam da kazanır；böylece doğadaki çıkmazla insan işlerindeki düzensizlik birbirini yansıtacak bir alan bulur。

“饥从漂母” dizesinden itibaren manzara，yemek yiyebilme ve ocak yakabilme ölçüsüne geri döner。Yazmalar hâlâ düzenlenebilir，ama sonbahar sebzeleri azdır；örümcek ağları sıklaştıkça sıklaşır，bıçakla dövme taşı bekledikçe soğur。Eski kişilere göndermeler yazarı gündelik hayattan uzaklaştırmaz，tam tersine işe yarar yeteneği olanların da böyle bir yoksunluk yaşayabileceğini gösterir。Kürkünü çıkarıp şarapla değiştirmesi ilk bakışta kayıtsız bir rahatlık gibi görünür，ama ocak dumanının yokluğundan sonra gelince，zoraki avunmanın bedelini de açığa çıkarır，yalnızca coşkuyla içmenin bir tablosu sayılamaz。

Son bölüm，Liu Muzhi'nin sıradan halktan yükselip yüksek makama erişmesi öyküsüyle，aşağılanmanın ardından özgüveni yeniden ayağa kaldırır。“Ne zaman” hâlâ yanıtsız bir sorudur，altın tabakla betel cevizleri de henüz yalnızca hayaldeki gelecektir。Ardından giysisini silkeleyip gitmeyi düşünmesi，yeteneklerini ortaya koyma arzusuyla uzun süre kısıtlanmak istemeyişinin birlikte var olduğunu gösterir。İki şiirin gücü tam da bu gidip gelmededir：Açlığı ve soğuğu gizlemez，ama değerinin bilinmeyişini de hiçbir ülküsü yokmuş gibi anlatmaz；görülmeyi beklerken，başarıdan sonra gideceği yeri kendi seçme arzusunu korur。