Ngày nắng, mặt Tây Hồ lấp lánh, cảnh sắc thật đẹp; khi mưa xuống, núi xa mờ trong hơi nước, lại có một vẻ kỳ diệu riêng.

Nếu muốn ví Tây Hồ với người đẹp Tây Thi, thì dù trang điểm nhẹ nhàng hay điểm phấn tô son đậm nét, đều rất hài hòa, xinh đẹp.

饮湖上: uống rượu trên hồ. 初晴后雨: ban đầu trời quang, sau đổ mưa. Đây là bài thứ hai trong chùm hai bài, tác giả Tô Thức.

潋滟: dáng sóng nước lấp lánh, phản chiếu nhau mà tỏa sáng. 方: đúng, vừa hay. 晴方好: ánh hồ ngày nắng đẹp thật vừa hay.

空蒙: dáng mịt mờ trong mưa khói, lúc ẩn lúc hiện, văn bản lưu truyền còn viết là 空濛. 亦: cũng. 奇: kỳ diệu, có nét thú vị riêng.

欲把: muốn đem ra ví. Quyển ba 《千家诗》 (Thiên gia thi) trên Wikisource chép chỗ này là 若把 — nếu đem; mục này dùng 欲把 theo một bản nguyên văn giáo dục khác đã được kiểm tra, ý nghĩa tương thông.

西子: Tây Thi, mỹ nhân nước Việt thời Xuân Thu, ở đây mượn người đẹp để ví von, không phải ghi chép Tây Thi từng du ngoạn Tây Hồ.

淡妆浓抹: trang điểm nhẹ nhàng hoặc đậm rực, dùng để ví những vẻ đẹp khác nhau của hồ núi lúc nắng lúc mưa. 总相宜: thế nào cũng tương xứng, thích hợp.

Dẫn đọc tác phẩm: Đọc bài thơ này, có thể trước hết xem thời tiết thay đổi cách ngắm cảnh hồ núi thế nào. Ngày nắng, sóng nước lấp lánh rõ nét; trong mưa, núi xa mờ ảo; hai cảnh không tranh nhau một chuẩn đẹp duy nhất. Nửa sau lại ví với những cách trang điểm của Tây Thi, biến đổi trước mắt trở thành nhận xét thẩm mỹ sinh động; bài thơ ca ngợi phong thái tự nhiên của Tây Hồ, không kể chuyện mỹ nhân dạo hồ.

Mở đầu đặt ánh nước ngay trước mắt, hai chữ “潋滟” (lấp lánh gợn sóng) gợi cảm giác những tia sáng nhỏ liên tục lay động；câu tiếp đưa tầm mắt về sắc núi, còn “空蒙” (mờ ảo trong sương) khiến đường nét từ rõ ràng trở nên thoắt ẩn thoắt hiện. Một bên hiện ra nhờ ánh sáng, một bên khuất đi trong mưa sương, sự khác biệt giữa nắng và mưa vì thế không chỉ là trình tự thời tiết được nhan đề nêu ra, mà trở thành hai sắc thái không gian có thể nhìn thấy. “方好” (thật đẹp) và “亦奇” (cũng kỳ thú) đều mang giọng khẳng định, câu sau không phủ định câu trước, người ngắm cũng chẳng vì mưa mà mất hứng.

Chuyển sang Tây Thi, phép ví không đối chiếu từng vật một, gượng nói ngọn núi nào là mày, dòng nước nào là mắt. Nó nắm lấy thần thái tổng thể vẫn đẹp bất kể trang điểm ra sao, để Tây Hồ mở rộng khỏi một thời điểm, một cảnh vật. Nhạt đối với đậm, chữ 总 — đều — lại bao dung cả hai đầu đối lập, khiến câu kết vừa linh hoạt vừa rộng mở. Người đọc có thể liên hệ cảnh mưa thanh nhã và nắng trong rực rỡ với những kiểu trang điểm khác nhau, nhưng không cần ấn định cho mỗi kiểu thời tiết một cách trang điểm. Cái thú của thơ chính ở chỗ thay đổi không phải khuyết điểm, sự thưởng thức cũng có thể đổi mới theo biến chuyển; cảm nhận này tự nhiên sinh từ hồ núi, không thêm một tràng dài lý lẽ.