Triều tháng tư

Thư ngày mười hai tháng tư do Trịnh Cầm mang tới, tờ giấy gấp lại kẹp trong một đoạn nan ngắn, bên ngoài chẳng có niêm phong đẹp đẽ. A Chiếu vừa nhận đã hỏi có phải thuyền hỏng không. Trịnh Cầm nói mình không biết, chỉ mang hộ. Muốn hỏi chuyện sông nước thì mở giấy trước đi, đừng đổ lên đầu người ta cái chữ hỏng còn chưa ai nói.

Đinh Toàn viết chậm, chữ to nhỏ không đều, có hai chỗ còn do La Yến viết thêm. Anh nói buổi chiều ở bến tây có nhiều gánh củi, vũng nhỏ cũ chẳng còn đủ chỗ cho người chờ đò, anh định dời chỗ cập xuống hai trượng, cọc đo mực nước cũng sẽ tìm chỗ khác. Thuyền không bị rò nặng, chỗ vá tạm vẫn chắc, chỉ vì nước xuân lên, dây neo cũ cọ vào bờ nên đã thay một sợi, khoản dùng thường ngày ấy anh tự trả. Cuối thư anh hỏi nếu việc thay ván ngoài phải để đến đầu hè, A Chiếu có muốn đi xem gỗ trước không.

Trong kẹp nan còn có hình một kiểu đầu tua mới Đinh Tuệ vẽ. Cô không nhờ A Chiếu tìm hộ nữa, chỉ hỏi quấn nan thế này có nặng quá không. Bên mấy vòng nguệch ngoạc có một nét nhỏ La Yến sửa. Rõ ràng hai mẹ con đã tranh luận về nó, rồi cũng đã tự bắt tay làm. A Chiếu vuốt phẳng tờ giấy, chưa trả lời được ngay, bèn để riêng nó với thư về chiếc thuyền.

Điều A Chiếu nhìn thấy đầu tiên là dời hai trượng. Xuôi xuống chỗ ấy có một khúc ngoặt ngầm, cha từng nói không nên đỗ, nàng cũng nhớ, bèn lật tờ giấy qua lại, như thể mặt sau còn có câu chỉ nói vậy thôi, chưa dời thật. Nàng biết mình không ở Liễu Loan, mọi thứ đều có thể khác lúc rời đi, nhưng khi thật sự có người đổi một chút trên vùng nước quen, lại khó chịu hơn cả việc mình may sai một bộ áo trước sân khấu.

Nàng cầm giấy đi hỏi Tiểu Mãn hai chữ cuối. Tiểu Mãn đọc là gỗ, rồi hỏi nàng có về không. A Chiếu bảo có lẽ phải về xem một chuyến, thuyền mà gặp chuyện dưới nước thì nàng đâu thể cứ ngồi đây tháo chỉ. Tiểu Mãn vẫn cầm lớp lót vừa tháo khỏi chiếc áo xanh, nghe vậy liền nói cần xem thì cứ đi, chỉ có mấy món đã nhận này phải tìm người làm tiếp trước, đừng nghe nàng nói cứ đi đi rồi mặc nhiên cho rằng nàng sẽ đứng ra lo cho xong cả từ đầu.

Mặt A Chiếu nóng lên. Trước đó nàng quả thật nghĩ Tiểu Mãn đã biết là thuyền nhà mình thì sẽ nhận giúp việc áo quần hai hôm này trước. Bị nhắc như vậy, nàng thấy mình như đem cả thói tự quyết thay người khác đến Lan Đinh, vậy mà khi ấy vẫn không muốn nhận thế. Nàng nói mình sẽ tìm, ôm đống nguyên liệu về, vừa ngồi xuống, Cố Minh lại đến hỏi bao giờ thay được dây buộc cho màn sau.

Cố Minh không giục gắt, thậm chí còn hỏi tay nàng có sao không trước, nhưng A Chiếu nghe ai nói cũng như đang giục. Nàng đáp vẫn ổn, dây cổ áo hôm nay sẽ giao, mấy ngày tới nếu nàng vắng thì đừng đợi đến lúc diễn mới kéo dây. Cố Minh sững một nhịp rồi cười hỏi thế thì còn ai mắng mình. Thấy nàng không cười, chàng thôi giọng tuồng, hỏi có việc gì thật sự gấp phải không.

Nàng kể qua tin về chiếc thuyền. Cố Minh nhìn mấy chữ ấy, chỉ vào chỗ ghi hai trượng rồi hỏi có xa lắm không. A Chiếu nói không xa, nhưng chuyện thuyền đâu chỉ tính xa gần. Cố Minh có vẻ hiểu lơ mơ, chỉ nói đã vậy thì về một chuyến, đằng nào cũng hai ngày đường thủy. Nàng bỗng bực vì chàng nói chuyện đi về nhẹ tênh như bước lên bước xuống sân khấu. Nàng còn phải mua vé cả hai lượt, phải qua cầu Tang, việc trong tay cũng cần người làm thay. Nhưng chàng đã bị gọi đi tập động tác xoay người, chẳng nghe được nửa hơi thở sau của nàng.

Cao Mạn nghe cô tìm người làm thay thì nhắc đến Diệp Chân ngoài chợ, nói ban ngày chị ấy nhận tháo giặt quần áo, nếu chỉ cần giao đúng số món này thì có thể hỏi thử. Lúc đến, Diệp Chân xắn tay áo tới khuỷu, ôm một chiếc sọt nan còn cũ hơn sọt của A Chiếu. Chị xem việc trước, chẳng hỏi đồ từ nhà nào. Chị chia riêng món nào phải vá, món nào phải giặt, món nào cần thử, nói nếu làm thay bốn ngày cả đi lẫn về thì tổng cộng ba mươi sáu đồng. Ban đêm chị không sang, còn phải thu đồ đã phơi khô ở tiệm mình.

A Chiếu nghĩ đến ba mươi sáu văn, thấy khó xử đến không nói nên lời. Nàng đâu chê người kia lấy nhiều. Chỉ là trước kia mỗi lần nhận việc hơn hai mươi văn, nàng đều thấy phải cảm ơn cho thật nhiều mới phải. Giờ người khác liếc qua đã định được giá cho đúng ngần ấy việc, cũng chẳng thấy vì mình không mê tuồng mà phải lấy rẻ hơn. Nàng hỏi cô có gặp diễn viên để thử áo không. Diệp Chân đáp cần thử thì gọi họ tới, họ không chịu tới thì khoan làm, chẳng cần đem cả đêm của mình bù vào trước.

Nói xong, cô không đợi A Chiếu đáp ngay, hẹn buổi chiều quay lại hỏi. A Chiếu nhìn cô đi, thoạt đầu tưởng cách ấy quá cứng, một lát sau lại nghĩ nếu mình cũng cứng được như thế, có lẽ buổi chiều may áo bào xanh ấy đã chẳng phải đợi mãi đến tối. Nàng gạt ý nghĩ đó xuống, vẫn cầm giấy đi tìm Trịnh Cầm hỏi thuyền lên phía bắc, muốn ít nhất biết trước ngày nào có chuyến, chứ chưa đi ngay.

Trịnh Cầm đang vá mui ở bến, bảo nàng giữ một bên, còn mình luồn kim dài qua lỗ cũ. A Chiếu quen tay với vải, buột miệng nói chỗ này khâu xuôi thớ dễ bung lại. Trịnh Cầm hỏi vậy phải làm sao, đổi cách khâu theo chỗ nàng chỉ, rồi mới nói sáng mai có chuyến đi bắc, chiều ngày kia tới Đồng Vu, nếu còn muốn quay lại thì nhanh nhất cũng mất bốn ngày. Trịnh Cầm không hỏi bỏ ba mươi sáu văn thuê người làm thay là lỗ hay lời, chỉ báo mỗi lượt vẫn bốn mươi hai văn.

A Chiếu đỡ mép mui, chợt tính ra mình đi về rồi tìm người làm thay, một trăm hai mươi đồng này chỉ để nhìn một cái cọc đo mực nước người khác đã xem rồi. Gỗ để đại tu sớm muộn cũng phải đi lo, không thể bảo toàn bộ khoản ấy là thừa; nhưng lúc này chỉ là Đinh Toàn dời chỗ đậu hai trượng, trong thư thậm chí không nói thuyền dột, điều cô nóng ruột nhất chưa chắc đã là thuyền thực sự không đi được.

Nàng chẳng kể những ý nghĩ ấy cho Trịnh Cầm nghe. Vừa khi mui thuyền chùng xuống, nàng đã giúp bà thu gọn đầu chỉ. Người lái đò nhìn qua, khen nàng khâu chỗ ấy gọn ghẽ. A Chiếu lại hơi chùng lòng, như thể trên con thuyền nàng chẳng muốn gắn bó cả đời, tay mình lúc nào cũng vững hơn khi may áo diễn. Trịnh Cầm đã bận gọi người dỡ hàng, đâu chờ nàng tìm thêm một lý do nên về nhà trong lời khen ấy.

Khi về Nam Đường, A Sênh đang tập viết, đồ lại chữ 笙 mà bà ngoại đã viết lên giấy cũ. Bộ trúc ở đầu chữ vẫn bên to bên nhỏ. Nghe nàng sắp về Liễu Loan, cậu lập tức nhờ nàng mang hộ mảnh tre của mình, bảo mảnh lần trước bà ngoại nhận chưa có lỗ, phải dặn bà khoan thổi. A Chiếu bật cười, hỏi loại có lỗ giờ cậu thổi khá chưa. Đứa trẻ nghiêm túc đáp còn thiếu một chút, nhưng dù sao cũng hơn loại không lỗ.

Tiểu Mãn nghe bên cạnh, trước tiên bảo đừng để lần nào A Chiếu đi cũng phải mang đồ hộ con, rồi chính nàng lại hỏi nếu về thật, có tiện miệng hỏi xem mẹ lần trước bị ho nay đã đỡ chưa không. A Chiếu nhìn nàng. Người phụ nữ cũng chợt nhận ra, hơi cười, nói đấy, lại nhờ cô tiện miệng. Hai người chẳng đến mức tính từng câu như một việc nhờ, nhưng đều nhớ người ra cửa có đường đi về của riêng mình, đâu thể chỉ chờ một người xách hòm.

Cuối cùng A Chiếu không mua tấm vé đi về phía bắc. Diệp Chân tới sau trưa, cô nói rõ ngay rằng mình thôi đi rồi, hôm nay phiền chị đến xem, sau này có việc tháo giặt sẽ lại hỏi. Diệp Chân chẳng sa sầm mặt, chỉ cầm lại giỏ nan, hỏi lớp lót cũ tháo từ áo bào xanh ra có cần giặt riêng không, nếu cần mai chị mang đi luôn. Lần này A Chiếu dù đã đổi ý vẫn nói chuyện giá cả, hỏi rõ phần nào làm được rồi trả khoản tiền nhỏ phải trả.

Cô vẫn bồn chồn. Lúc tập tuồng buổi tối, khúc quanh khuất mà cha từng chỉ cứ hiện lên trong đầu. Lục Hạc Nương bảo cô lấy khăn dùng lúc thay đồ, cô đưa nhầm, bị quở một câu sao lại không nghe. A Chiếu sực tỉnh, tự đi đổi, suýt nói em có cố ý đâu. Lục Hạc Nương đã bước tới, vạt áo quét qua mảnh vải cô quấn quanh cột cửa mà chẳng mắc vào nữa. Nhìn chỗ ấy, cô mới kéo được tâm trí mình về đoạn đường ngắn ngay trước mắt.

Tan buổi diễn, nàng xin Cao Mạn một mảnh giấy để viết thư hồi âm. Nàng chẳng giả vờ rằng mình không lo, cứ kể rõ chuyện nước sâu ở khúc ngoặt khuất ngày trước, rồi hỏi Đinh Toàn đã xem chỗ đóng cọc mới chưa. Nếu đã xem thì cứ làm theo tình hình anh thấy bây giờ. Về gỗ, trước hết anh và La Yến cứ hỏi hai nhà rồi nhắn giá sang, nàng sẽ để riêng phần mình phải góp, lần sau về sẽ cùng xem. Nàng ở xa cũng chẳng vì thế mà đẩy hết cho người dùng thuyền.

Viết đến cuối, nàng định thêm mấy chữ có việc gì cứ hỏi tôi, rồi dừng bút, đổi thành chỗ nào hỏng nặng thì đừng để lâu, khoản lặt vặt hai người cứ tự tính. Đọc lại một lần, nàng thấy giọng trên giấy chẳng giống mình, ngắn quá, ít dặn dò quá, như thể cả nỗi lo chưa kịp nguôi cũng bị nàng cố tình lược đi. Nhưng nếu thật sự viết hết từng điều lo, thứ đến tay Đinh Toàn sẽ chẳng còn là thư hồi âm, mà là một mái chèo khác không trông thấy được.

Cố Minh đi ngang, thấy nàng đang viết, cúi đầu hỏi có phải thư nhà không. A Chiếu thu giấy chậm lại cho chàng thấy chữ 船 (thuyền), đáp cũng coi như vậy. Chàng bảo chữ nàng rõ hơn chữ trong bản tuồng của mình, hôm qua chàng còn đọc nhầm 回舟 (thuyền về) thành 回周 (về với họ Chu), bị Tiểu Mãn cười ngay tại chỗ. A Chiếu cuối cùng bật cười, hỏi bộ cứ đọc thành họ Chu nhà ai là kiếm thêm được tiền thuyền sao. Chàng cũng cười, đứng một lát rồi nói mai sẽ diễn lại đoạn thay áo cho nàng xem, không để nàng phải chờ đến sát lúc lên sân khấu.

Nàng biết lời ấy chưa chắc từ nay lần nào chàng cũng làm được, vẫn đáp một tiếng. Chút thiện ý ấy đủ dùng cho lúc này, đâu cần bù sẵn cả hai năm sau. Nàng lấy dây buộc thư hồi âm vào mép kẹp nan, gói luôn đoạn tre nhỏ A Sênh vẽ. Nàng không thay Tiểu Mãn gửi trọn lời hỏi thăm về cơn ho, chỉ thêm trên tờ giấy khác một câu rằng hai mẹ con đều khỏe, nhờ Đinh Toàn đi qua tiệm đèn thì đưa giúp, để nhà họ Tần biết đã bắt đầu có người viết thư đáp lại.

Năm ngày sau, lời nhắn gửi về rất ngắn. Đinh Toàn nói khúc quanh khuất năm nay đã bồi bùn, chỗ nước sâu dời ra phía ngoài, cọc cũ hóa ra không còn thích hợp. Anh đã thử theo luồng mới ba lần, chỉ cập ban ngày, nước dâng thì lùi ra. La Yến cũng đã hỏi mua gỗ, nhưng chưa vội lấy, phải xem đoạn nào còn giữ được. A Chiếu nghe xong vẫn chưa thể tận mắt thấy chỗ neo mới, song cuối cùng đã chịu tạm giao vùng nước hiểm trong tưởng tượng của mình cho người đang đứng bên bờ.

Tối ấy nàng không kẹp thư vào sổ của cha, chỉ cất sau tờ ghi số đo của mình. Vải lót tháo ra đem giặt đã khô, Diệp Chân gấp thành hai miếng, còn ghi rõ thiếu góc nào. A Chiếu nhấc một miếng lên, đi xem trước cửa chỗ Cố Minh thay áo ở hồi sau có thật sự hẹp không. Nàng chẳng còn đợi tiếng nước trên giấy cuốn đi thay mình một chiếc áo còn chưa may xong.