Hai xâu tiền nhỏ

Tiền đổ ra bàn trông ít hơn lúc còn trong hòm áo. Năm mươi đồng một xâu, cả thảy sáu xâu nhỏ, mười lăm đồng lẻ còn lại nằm dưới đáy bát. Cố Thanh đếm hai lượt, năm văn trả ông Đinh quả đã tiêu, chẳng có thêm đồng nào lăn ra từ một ngăn khuất nào đó. Thẩm Tố ngồi bên, ngón tay chậm rãi co duỗi trên đầu gối, không giục nàng nói mau con số.

Cố Thanh đẩy hai xâu sang bên trái. Nếu bỏ ra một trăm văn, còn hai trăm mười lăm, trước hết phải để dành một trăm phòng khi cần mua gạo, rau và chất đốt, suốt mùa đông không được đụng vào đó để mua vật liệu. Số còn lại để mua lụa, chỉ, hồ và cuống tre, món nào cũng phải xoay xở cho chạy. Hai trăm văn nàng từng định dùng thuê sạp có mái đã cùng chỗ trống ấy bị người khác lấy đi ngay trước mắt, giờ nghĩ lại, cứ như chuyện lâu lắm rồi.

Thẩm Tố hỏi nếu lấy số tiền còn lại làm hỏng một mẻ hoa thì sao. Cố Thanh nói mấy tháng nay mình đã có mẻ lớn nào hỏng đâu, vừa dứt lời lại liếc thấy cành mai lụa chưa bán được dưới cửa sổ, bèn đổi giọng, nói trước hết không nhận màu quá khó. Bà chẳng nhân cái liếc ấy mà dạy nàng, chỉ đặt một cuộn chỉ cũ nhỏ giữa bàn, bảo chỉ tuy cũ, nhưng đâu thể vì có sẵn không mất tiền mua mà tính như đồ không tốn tiền.

Cố Thanh cầm bút viết lên mặt sau tờ giấy mấy chữ mình biết, cây, tường, hoa. Viết tới giá bên chữ hoa, cô lại ngập ngừng. Một cành nhỏ thường bán tám văn, vật liệu khoảng hai văn, tính cả công tỉ mỉ thì còn mất nửa buổi ban ngày. Nếu làm thêm mấy cành cho nhà họ Văn, phần đem cấn trừ đâu phải tiền mới rơi vào túi, mà là công sức của nhiều ngày tới, khi cô vốn có thể làm và bán những thứ hoa khác.

Nàng không tính đến tận khuya. Sáng sớm ngày hai mươi mốt, nàng mang một cành mai lụa mới làm và hai xâu tiền nhỏ sang nhà bên, để lại bốn xâu còn lại. Văn Kế Xương nhìn nàng đặt tiền vào chiếc bát không, vẻ mặt nghiêm hơn hôm qua khi vạch đường cửa. Ông nói thợ Hà đã báo giá, đoạn tường cạnh cây, tính cả bảo vệ mương và xây uốn cong, hết bốn trăm hai mươi văn. Hạ ngưỡng cửa nam, sửa đà ngang trên cửa và nối mái che mưa còn tính riêng, tiền chẳng những không bớt so với trước mà nhiều chỗ còn tốn hơn.

Cố Thanh nói xà trên cửa là để kho hàng ra vào, nhà họ Cố không thể mua cửa thay xe hàng. Văn Kế Xương đáp giữ cây cũng không phải việc kho hàng vốn bắt buộc làm, nàng nói mình biết, nên hôm nay mới không tới tay không. Hai người dừng một lát, đều không đẩy câu ấy tới chỗ cứng rắn hơn. Hứa Đàn bên bàn đang lộn mặt một chiếc túi lụa, đợi họ nói xong mới chỉ đường may hỏng cho chồng, nói loại túi cũ này nếu còn mang đựng hàng tinh xảo, phải đền cũng không chỉ một chiếc túi.

Văn Kế Xương hỏi rốt cuộc nàng có thể góp bao nhiêu. Cố Thanh đẩy hai xâu tiền trong bát lại gần, nói một trăm văn tiền mặt, thêm hai mươi cành mai lụa trừ vào một trăm văn nữa. Hoa nàng mang đến sẽ làm theo đúng mẫu này, cành không cần dài, nhưng màu và nút chỉ đều phải làm đủ, giao hết trước ngày mười hai tháng chạp. Nếu ông chỉ muốn tiền, hiện giờ nàng không lấy ra được hai trăm, không thể vì gật đầu hôm nay mà về vét sạch tiền sinh sống.

Hứa Đàn đón lấy cành hoa, chưa hỏi đẹp hay không đã nhẹ nhàng gập ngược một cánh rồi buông tay xem nó có trở lại dáng cũ không. Cố Thanh thoáng căng thẳng, muốn bảo bà đừng gập quá tay. Lời chưa ra khỏi miệng, Hứa Đàn đã đưa hoa lại, bảo phải giấu thật kỹ đầu chỉ này. Hoa đem tặng các bà các cô trong nhà khách nhận hàng, vướng vào vải áo thì đẹp mấy cũng bị mắng. Bà chịu nhận giá năm văn một cành, không lấy màu đỏ quá đậm, hai mươi cành chia ba đợt giao, kẻo đưa tới cả đống rồi mới phát hiện không hợp.

Cố Thanh không ngờ đối phương thật sự có chỗ tiêu thụ, lòng nhẹ đi một chút, rồi lập tức thêm rằng không thể cành nào cũng đổi kiểu. Hứa Đàn nhìn cô, nói cô cứ làm hai kiểu trước, chọn xong thì làm theo. Nói rõ thế này tốt hơn đợi đủ hai mươi cành đến tôi mới chọn một màu. Cố Thanh lúc ấy mới thả lỏng vai, thu hoa mẫu về, chuẩn bị giấu lại đầu chỉ.

Nói đến đoạn tường, Văn Kế Xương vẫn muốn nhà họ Cố chịu một nửa, bảo cứ tính bốn trăm hai mươi văn thì mỗi bên hai trăm mười là gọn nhất. Cố Thanh đếm hai xâu tiền trong bát, chợt thấy mười văn dôi ra ấy cũng không thể dễ dàng bỏ qua. Nàng nói số mình đã bàn là hai trăm, đâu phải cứ thêm một khoản thì nàng lại góp thêm một khoản. Đoạn cạnh giếng và cây là tường chung, còn việc bên cửa kho hàng chẳng đụng đến sân nhà họ Cố. Văn Kế Xương định nói thêm, Hứa Đàn đã hỏi trước xem trong số tiền thợ nề tính có tách riêng phần nối mái che ở hành lang phía nam chưa.

Ba người lại đi tìm Hà Phùng Thu. Người thợ nề lấy một đoạn dây cũ đánh dấu lại chỗ bắt đầu và kết thúc của tường cong, rồi tách phần nửa ngày công còn nhập nhằng ra mà nói rõ: chỗ này phải vòng qua cây, chỗ kia phải tính nước mưa từ cửa mới đổ về bên nào, đâu thể ngồi ở bàn mà chia đôi là xong. Cố Thanh nghe kỹ. Trước đây nàng nghĩ hỏi giá kỹ chỉ khiến mình có vẻ nhỏ nhen vì nghèo. Giờ Hà Phùng Thu cũng không chịu gộp khuất nửa ngày công ấy, nên nàng cũng không buông lời cho qua mười văn kia.

Cuối cùng hai bên chốt, nhà họ Cố góp hai trăm văn, một trăm trả ngay bằng tiền, một trăm trừ bằng hai mươi cành hoa. Nhà họ Văn gánh hai trăm hai mươi văn còn lại cho phần cạnh cây, cổng nam nhà họ tự tính riêng. Việc trước Tết của Hà Phùng Thu đã kín lịch, phải đến mùng bốn tháng chạp mới tới được. Nhà họ Văn sẽ dọn bếp cũ, sửa gian bắc trước, hơn mười ngày trống ấy chẳng cần chờ uổng. Nghe ngày đó, Cố Thanh mới cảm thấy chuyện giữ cây đã tạm đứng vững, nhưng đâu phải vừa nói xong đã có một bức tường mới che chở cho cây.

Thím Trần và bà Lưu không ngồi bàn chuyện chia tiền xây tường, nhưng cả hai đều phải xem cổng mới đặt ở đâu. Thím Trần đem một dải vải cũ đã giặt phơi tới, thả vải buông xuống xem có quệt phải xe không. Bà Lưu thu chân trước của giá gánh đậu vào, hỏi lúc trời mưa dưới mái cổng còn chỗ cho bà trú một lát không. Văn Kế Xương nói không thể bày suốt ngày ngay lối xe, sáng sớm hay chiều muộn không có xe thì có thể chừa một góc, có hàng tới thì phải nhường trước. Bà Lưu chê ông lắm lời, miệng chẳng đáp, vẫn xoay chân giá gánh về phía ông chỉ.

Cố Thanh cũng phải nhường một chút. Xe kho hàng sẽ thôi đi qua cạnh cây mai, còn nhà nàng cũng không thể tiếp tục chất củi mùa đông dựa vào đoạn tường ấy. Rãnh cũ dưới chân tường phải thông, lá khô và giấy làm hoa đều không được để bít bên trên. Nàng vừa nói mình vẫn thường khơi rãnh thì Thẩm Tố, chẳng biết đã đứng bên cửa nhà họ Cố từ lúc nào, gọi vọng qua tường, bảo mùa đông năm kia cũng từng tắc, đừng nói chắc quá. Cố Thanh nóng mặt, đành gật đầu, nói từ nay mưa xuống sẽ kiểm tra trước, nếu thật sự tắc thì cùng nhau khơi.

Tờ giấy do người môi giới lấy trong rương ở nhà cũ ra, mép hơi ẩm. Đinh Phùng Tuyền sang xem, nói tờ này khó giữ lâu, nên đổi sang tờ khô. Ông ghi rõ từng khoản về ranh giới hai bên, việc giữ cây, giữ rãnh và chia phần sửa tường, không ghi từ nay cây thuộc hẳn về nhà nào, cũng không ghi sang năm cây nhất định sống. Đến chỗ nhà họ Cố không được chất củi, Cố Thanh vẫn thấy vướng trong lòng, không nhịn được liếc nhìn bà. Thẩm Tố đứng nghe, vẻ như câu ấy chẳng làm ai mất mặt.

Văn Kế Xương bỏ sáu văn tiền giấy bút và công viết, Cố Thanh không tranh trả khoản ấy với ông nữa. Nàng biết viết tên mình, nhưng nét ngang dưới chữ 青 lại kéo dài quá, gần chạm vào chỗ ký bên cạnh. Nàng định xóa đi viết lại, Đinh Phùng Tuyền ngăn, bảo chỉ cần trước mặt mọi người nàng nhận là mình viết thì đủ, đừng sửa cả tên mình như sửa hoa lụa. Nàng cầm bút khẽ cười, các ngón tay mới thôi siết chặt.

Khi nhận tiền, Văn Kế Xương không viết cho hai mươi cành mai lụa một phiếu khống như thể hàng đã vào kho, chỉ ghi riêng số lượng và kỳ giao, nói nhận đợt nào đánh dấu đợt ấy. Cố Thanh nhờ thầy đọc lại đoạn ấy một lần, xác nhận xong thì gấp phần của mình. Giấy nhẹ hơn tiền, vậy mà cất vào tay áo vẫn cảm thấy một góc cứng. Cuối cùng nàng hiểu thứ ở trong đó đâu chỉ là lời người khác hứa nàng sẽ không bị bắt nạt, mà còn có những việc từ nay chính nàng phải làm.

Về nhà, Thẩm Tố không hỏi tiền còn bao nhiêu trước mà hỏi nàng định dời củi mùa đông đi đâu. Cố Thanh đáp ngay là sau bếp, đến nơi mới thấy còn nửa sọt thanh tre cũ và một cái thùng nước hỏng. Hai người khiêng dọn mãi mới dành được cho củi một khoảnh nhỏ không vướng cửa. Vỏ củi móc bung một sợi chỉ ở cổ tay áo Cố Thanh, chỗ mới vá hôm qua lại xổ ra. Nàng tức quá đá cái thùng hỏng, thùng lăn đi, hất đổ đĩa nhỏ đựng tro than của bà nội.

Thẩm Tố không bảo giữ được cây rồi thì phải vui, chỉ vịn khung cửa cười. Cố Thanh ngoảnh lại lườm, bà lại nói năm nào cũng chê cái thùng này đáng vứt, năm nào cũng chẳng ai vứt, giờ cứ như cái thùng đã quyết định hộ chúng ta trước. Cố Thanh định đá thêm một cái, thấy trong đĩa tro lẫn cây kim nhỏ mình đánh rơi, cuối cùng ngồi xổm xuống tìm kỹ. Bà cũng mang ghế thấp đến, lấy rổ cũ sàng tro. Gió luồn qua giữa hai bà cháu, chóp mũi ai cũng đen nhọ.

Chiều hôm ấy, hai bà cháu không làm hoa. Hai trăm mười lăm văn còn trên bàn được xâu lại, Cố Thanh lấy riêng một mảnh vải gói phần tiền mua vật liệu. Bà hỏi sao không tiếp tục gọi tiền dành dụm từ bán hoa là tiền đi xa. Nàng bảo lúc này chưa đến lượt khoản ấy. Thẩm Tố gật đầu, quay đi nhét lại chiếc túi vải nhỏ của mình vào ngăn lót hòm áo, động tác rất nhanh. Cố Thanh trông thấy mà không hỏi, chỉ nghĩ bà lại cất mấy sợi chỉ cũ tiếc không nỡ dùng.

Ngày thứ ba, nhà họ Văn phá bếp cũ trước. Bụi bay qua tường. Cố Thanh thu từng mảnh lụa trắng lại, trong lòng rốt cuộc vẫn hơi bực. Cây được giữ lại, ngày tháng lại chẳng lập tức yên ắng. Cô xách nước vẩy qua nền, nghe bên kia có người gọi chị Hứa, nói gạch tháo từ bếp xuống chẳng viên nào dùng nguyên được. Hứa Đàn đáp rất to, bảo lựa gạch nứt ra, đừng tiết kiệm hôm nay để ngày mai đổ sập. Lúc ấy Cố Thanh mới nuốt lời than phiền đã tới miệng, tự nhặt ba cuống tre nứt ra khỏi sọt, không lấy hồ trét cho kín.

Muộn hơn một chút, Thẩm Tố dời cành mai lụa đầu tiên chưa bán được ra xa cửa sổ, nói đầu hoa đặt ngay chỗ gió lùa thì không chịu được nắng. Cố Thanh định bảo hoa lụa đâu sợ gió, nhưng trông thấy mép cánh nhạt màu đã hơi đổi sắc, nàng chỉ dịch bình vào trong. Hương mai ngoài cửa sổ vẫn đưa vào, lúc đậm lúc nhạt, chẳng như hai mươi cành đã hẹn, có thể tính mỗi ngày làm mấy cành. Nàng trải lụa mới lên bàn, chặn tấm mẫu giấy của bông đầu tiên bên cạnh, rồi cắt trước hai cánh hoa.