Căn phòng ấm không phải thuốc

Hành dưới cửa sổ phía nam đã nhú được nửa đốt ngón tay. Buổi sáng A Tuệ tưới một lần, đến chiều lại thò tay thử đáy chậu, đất vẫn ướt. Bà nhịn không tưới thêm, ngồi sang một bên đợi Cố Cần. Hôm kia hai người đã nói, nếu trời đẹp thì cùng ra bờ sông xem rạp hát mới dựng. Bà thay đôi giày đế mềm, quấn ấm đầu gối, đến chiếc túi tiền nhỏ cũng đã bỏ sẵn vào tay áo. Đợi đến khi nắng đã vượt qua tường, ngoài cổng sân vẫn chưa có tiếng bước chân.

Bà ra ngóng hai lần. Phương Hiểu hỏi có phải bà đang đợi Hứa Thận không, bà nói không, trong giọng có chút kiêu hãnh mà chính bà cũng không nhận ra. Đứa bé ồ một tiếng, lại lấy que chọc vào lỗ kiến trên mặt đất. A Tuệ đứng ở đầu ngõ, gió xuân luồn vào cổ áo, bỗng nhận ra mình còn chẳng biết để tay vào đâu hơn cả lúc đợi con trai về nhà.

Cố Cần đến vào buổi chiều, trên vai còn đeo hai bó vải viền chưa bán hết. Bà gặp khách quen bên sông, bận lựa chỉ cho hợp, lại mất một lúc lâu chọn dây vá lưới giúp một người già, đến khi dọn hàng mới nhớ lời hẹn. A Tuệ vốn định nói không sao, lời ra đến miệng lại thành nếu bà không đến thì cũng nhắn lấy một tiếng. Cố Cần đang lau mồ hôi, nghe vậy sững ra, trước hết nhận mình quên, rồi hỏi giờ còn đi không.

Chút bực trong lòng A Tuệ bỗng chẳng biết đặt vào đâu. Bà tưởng người kia sẽ giải thích rằng không rời sạp được rồi tiện thể hoãn luôn cuộc hẹn hôm nay, để bà cũng có thể nói mình chẳng thiết. Cố Cần lại đặt vải vào chiếc sọt Quế Nương cho để nhờ, đứng thẳng dậy, chờ bà lấy gậy. Hai người ra khỏi ngõ, Phương Hiểu ở sau gọi to đừng quên xem có diễn tuồng khỉ không. Cố Cần quay đầu đáp khỉ không chịu, hôm nay diễn tuồng người.

Rạp hát không lớn, mấy cây sào tre quây lấy một khoảnh đất trống. Vở diễn kể chuyện hai anh em chia nhà, bà mẹ già giữ một chiếc vò rỗng, chẳng ai chịu lấy, đến khi nghe trong vò có thể có bạc mới tranh nhau khiêng. A Tuệ cau mày, bảo làm gì có đứa con nào ngốc thế, lắc vò một cái chẳng biết có bạc hay không sao. Cố Cần bảo người trong tuồng lúc nào cũng chậm hơn người xem một bước, bằng không còn gì mà diễn.

Bà mẹ già trên sân khấu quả nhiên lắc vò, trong vò kêu rào một tiếng, hai đứa con trai liền quỳ xuống ôm chân bà. Thứ đổ ra từ vò lại là đậu khô, người đứng xem quanh đấy cười rộ. A Tuệ cũng cười, đang cười lại nhớ đến cây xà nhà cũ, trong lòng có chỗ khẽ thắt lại. Bà sờ tay áo mình, túi tiền vẫn nằm yên ổn ở đó, chẳng có cái vò nào, cũng chẳng có ai quỳ xuống tranh giành.

Bên cạnh lều hát có một quầy nhỏ bán chim nặn bằng bột. A Tuệ thích một con nghiêng đầu, hỏi có thể đổi sang đôi cánh bớt đỏ không. Đứa trẻ bán chim đưa cho bà một con khác, Cố Cần liền trêu, bảo mua về cho Hoàng Đậu xem à, chó ngửi thấy mùi bột thì sẽ ăn mất nửa cái đầu trước. Bấy giờ bà mới trả chim lại, miệng nói định mua cho Phương Hiểu, nhưng trong lòng biết Phương Hiểu chưa từng thấy con chim này, chỉ có chính mình đã ngắm nghía giữa hai con lâu đến thế.

Trên sân khấu, người đóng vai cậu con út bỗng quên lời, gọi mẹ già đỡ lời cho mình. Người đóng vai mẹ ôm lấy vò, bắt chước giọng bà lão nói mình già rồi, chẳng nhớ nữa, hỏi con ban nãy đã nói tới đâu. Khán giả lại cười, cậu con út cũng bật cười quên cả vai, ôm bụng hồi lâu không hát tiếp được. A Tuệ cười vỗ đùi, vỗ trúng chỗ đau thì hít ngược một hơi, Cố Cần vội đỡ bà, bà lại níu người không cho đi, bảo đợi hết lớp tuồng này đã.

Tuồng còn chưa hết, Cố Cần đã phải về sạp. Hôm nay cô bán được ít, nếu nghỉ thêm cả buổi chiều thì tiền mua kim ngày kia sẽ phải rút vào vốn. A Tuệ hơi mất hứng, nhưng không nhắc lại chuyện đã đi tới tận đây. Hai người cùng đi đến đầu cầu, Cố Cần rẽ đông, bà rẽ tây. Trên sông có một chiếc thuyền nhỏ chở chum. Người lái thuyền dịch từng cái chum rỗng sát vào nhau, tiếng động nghe như một đám người khẽ ho.

A Tuệ đi thêm nửa con phố dọc bờ sông, thấy có người bán vải vụn. Bà ưng một mảnh xanh, nhạt hơn áo mùa đông của Hứa Thận, sáng hơn miếng vải cũ bọc kim, ướm thử thì vừa đủ thay hai cổ tay áo. Mười tám văn, bà trả mười bảy, người bán không chịu, giũ ra cho bà xem đường biên vải còn nguyên bên trong. Bà nài một hồi lâu, cuối cùng vẫn mua đúng giá, cầm vải trong tay mà mặt lại nóng hơn cả lúc xem hát ban nãy.

Về đến đầu ngõ, Hứa Thận đã đi tìm bà. Hôm nay anh làm xong cửa tủ cho một nhà nên về sớm, thấy gậy của mẹ không còn, tưởng bà đau gối lại một mình đến hiệu thuốc. A Tuệ giơ mảnh vải xanh cho anh xem. Anh không nhìn vải trước mà nhìn bùn dưới chân bà, nói bờ sông gió lớn, sao chẳng có ai đi cùng.

“Có ai bỏ mẹ lại ở đó đâu.” Bà nói. Hứa Thận sững ra. A Tuệ cất vải vào vạt áo, tự bước qua ngưỡng cửa. Đầu gối bà quả thực đang đau vì vừa đứng xem tuồng quá lâu, bước được nửa chừng đã phải vịn cửa. Hứa Thận đưa tay đỡ, bà không gạt ra, nhưng vừa ngồi vững đã lại lấy mảnh vải ra trải cho anh xem.

Hứa Thận bảo màu đẹp. Mẹ hỏi may thành cổ tay áo có tươi quá không, anh bảo không, rồi vội thêm một câu, miễn là mẹ thích. A Tuệ liếc anh, chê anh nói cứ như người trong tiệm mời khách mua vải. Bà lật cổ tay chiếc áo cũ cho anh xem. Chỗ sờn rách chồng hết lớp này đến lớp khác, trước kia còn vá thêm được, giờ vá nữa thì chẳng khác nào đeo hai cái vòng cứng ở cổ tay.

Tối ấy đầu gối bà sưng to hơn hôm trước. Hứa Thận đun nước, thay khăn nóng cho bà. Khăn nguội rất nhanh, tay anh ngâm đến trắng bệch. A Tuệ sợ anh lại bảo không nên ra ngoài, liền nói trước rằng hôm nay vốn đi ít, chỉ tại tuồng hát lâu quá. Hứa Thận ngồi bên giường, nhìn một bên đế giày cũ của mẹ đã mòn lệch, không tiếp lời. Ngoài sân Phương Hiểu hỏi khỉ đã hát chưa, mẹ nghe thấy, lại bật cười trước.

Hôm sau thầy thuốc Tề vẫn chỉ bảo là bệnh cũ. Nhà ấm giúp bớt nhiễm lạnh, nhưng không thể dưỡng cho chỗ hao mòn bao năm lành lại một lượt. Phương Quế Nương nói chị mình cũng vậy, ba ngày đỡ hai ngày đau, tốt nhất đừng vừa đỡ đã đi xa. A Tuệ vốn ngại nhất bị xếp chung với người bệnh. Giờ cầm hai thang thuốc giá mười hai đồng trong tay, bà bỗng chỉ thấy mệt, chẳng còn sức cãi.

Đỗ Nhân giặt giúp bà tấm vải mới, phơi ở chỗ khuất gió. A Tuệ nói tự mình may cổ tay áo được, người khác khỏi tốn công. Đỗ Nhân bèn cho bà mượn kéo, đưa thêm một cây kim lỗ to, vẫn để bà tự làm phần việc trong tay. Bà xâu chỉ mảnh hai lần đều không qua, bèn đổi sang sợi chỉ thô Trần Sinh đã xâu sẵn đêm tuyết. Mới thử đến mũi thứ ba, sợi chỉ sát lỗ kim đã xơ lên.

Ngoài cửa sổ, nắng nhích từng tấc một. Bà cắt xong tay phải trước, rồi cắt tay trái, lại cắt ngược. Chồng hai mảnh vải lên nhau mới thấy mép vốn đã hẹp nay hụt thêm nửa đốt ngón tay, không thể ráp cho giống hệt nhau. Bà ngồi rất lâu, cuối cùng rút chỉ ra, cắt bên phải hẹp đi một chút, bỏ một dải viền xanh. Màu ấy do chính bà chọn, giờ đành tự nhìn nó bị cắt đi.

Đỗ Nhân để lại cho bà một đĩa giá đỗ trộn sẵn. A Tuệ nếm thử, chê nhiều giấm. Đỗ Nhân tự gắp một đũa, nói mình thích ăn thế. Hai người mỗi người chia một nửa vào bát mình, A Tuệ thêm một thìa nhỏ nước ấm, vị liền dịu đi. Bà vốn định khuyên người trẻ bớt ăn chua, nghĩ một lát lại thôi, chỉ mép vải hỏi chỗ này có nên chừa thêm hai mũi không. Đỗ Nhân chồng hai tay áo lên nhau cho bà xem, không nhân đó đẩy đĩa giá trở về phía bà.

Tối Hứa Thận về, thấy mặt bàn đầy đầu chỉ, định dời đèn lại gần hơn. Bà ngẩng lên hỏi có phải anh lại muốn làm hộ bà, anh nói thợ mộc chưa biết may tay áo. A Tuệ mắng yêu rằng hồi bé quần rách đũng, anh lấy dây buộc túm lại như cái túi con. Nhớ chuyện cũ, cả hai cười mãi không thôi. Bà cười chảy nước mắt, đưa tay lên dụi, con vội ngăn lại vì cây kim vẫn còn kẹp giữa các ngón tay bà.

Hai cổ tay áo không đều. Khi bà mặc thử và giơ tay phải lên, vải xanh bên ấy lộ ra nhiều hơn bên trái một đường mảnh. Đỗ Nhân bảo còn sửa được, bà nghĩ một lát rồi nói cứ để thế đã. Phương Hiểu đi vòng quanh bà, luôn miệng khen tay áo mới đẹp, rồi hỏi có thể cho mình dải viền xanh còn thừa không, em muốn làm vòng cổ cho con mèo vẽ trên đất. A Tuệ giữ lại một phần nhỏ, còn lại cho em. Đứa bé mừng như thể thật sự có một con mèo.

Hai ngày sau, đầu gối bớt sưng, A Tuệ không lập tức ra bờ sông. Bà gác chân lên chiếc ghế thấp, nghe Cố Cần gọi ngoài cửa. Lần này Cố Cần đi lấy kim về bán, bảo nửa canh giờ sẽ về, hỏi bà có muốn mua một đồng kim không. A Tuệ bảo không, kim ở nhà vẫn đủ, rồi hỏi lúc về có thể cho bà biết rạp hát bên cầu đã dời đi chưa. Cố Cần nhận lời, bước rất nhanh, giày vải vỗ lên mặt đá lộp cộp.

A Tuệ ngồi xuống dưới cửa sổ, nhìn lá hành một nửa trong nắng, một nửa trong bóng râm. Trước kia bà cứ nghĩ vào thành, nhà ấm lên thì đầu gối cũng phải khá theo. Giờ nhà ấm là thật, mà đau cũng là thật. Con trai không ở trong phòng, chỗ bà được ngồi vẫn chẳng ít hơn ai một tấc, chỉ là lúc mặt trời xuống, bà vẫn phải tự dịch cái chân ấy về trước.

Buổi trưa Hứa Thận mang cho bà một bát cơm nhỏ trộn ít rau xanh. Trước khi đi, chàng nói tối nay có lẽ qua nhà họ Lưu dọn nốt một chuyến vật liệu vụn. Bà đáp được, đến chập tối vẫn vô thức đậy bát cơm, không chịu cầm đũa ăn trước. Cổ tay áo xanh chạm vành bát, hơi nóng làm vải sẫm đi một chút. Bà nhớ đến chiếc vò đựng đậu rỗng trong vở diễn, chợt dùng đũa gạt tấm vải đậy ra, nhưng chỉ ăn hai miếng rồi lại đậy vào.

Hoàng Đậu nằm sấp ngủ trong vệt sáng cửa sổ, chóp mũi khẽ giật từng cái. Hôm nay nó không ăn hết, cháo thừa dưới đáy bát dần se mặt. A Tuệ dời bát ra xa một chút cho khỏi kiến, lại xoa sau tai nó. Nó mở mắt nhìn bà, con ngươi phủ một lớp xám nhạt mà vẫn nhận ra bàn tay ấy, bèn gác cằm lên tay áo xanh bà mới may. Bà không bảo nó nhích ra.