Đường về chẳng vội theo mùa hoa

Ngày hai mươi bảy tháng năm, hai bà cháu đợi thuyền về ở Nam Phố. Xuôi dòng chỉ cần đẩy một cái là rời bờ, còn thuyền ngược dòng phải xem gió. Nhà thuyền nhìn sắc nước, mãi nửa ngày sau mới gọi khách lên. Thẩm Tố ngồi bên bến ăn bánh gạo, lần này cố ý chỉ mua nửa cái, ăn hết khi còn nóng, chẳng để dành cho A Xuân một gói bánh cứng. Cố Thanh thấy khóe miệng bà dính một mẩu vụn trắng, đưa tay chỉ nhẹ, bà tự lau đi.

Bàng Vân không đến tiễn. Cháu trai bà hớt hải mang tới hai mảnh vải còn thừa từ lúc Cố Thanh làm hoa cho nhà trọ, nói dì bảo trả lại cho cô, mảnh nào nhỏ quá thì dùng để vá cũng được. Cố Thanh cầm hai mảnh viền rèm cũ trông quen mắt, cười nói vốn là đồ nhà họ Bàng mà. Cậu bé bảo dì nói vải đã đem may hoa thì khác rồi. Cô thôi không đẩy trả, cất vào túi kim chỉ nhỏ, nhờ cậu về gửi lời thăm.

Khi rời bến, Thẩm Tố ngoái nhìn những mái nhà Nam Phố một lúc, hồi lâu mới hỏi Cố Thanh còn gì chưa xem. Nàng đáp còn phố lớn, cây cầu ngoài chùa, cả chợ đêm người ta khen hay, chỗ nào cũng chưa đi cho hết. Bà có chút tiếc, Cố Thanh cũng tiếc, nhưng cả hai chẳng ai nói ở lại thêm. Những chỗ có thể đi, họ đã đi qua. Những chỗ còn lại sẽ chẳng biến mất trên bờ chỉ vì họ chưa từng đến, và sau này những người xa lạ vẫn sẽ tiếp tục bước vào.

Khoang thuyền lượt về đông hơn một chút. Một người phụ nữ ôm hộp bánh rỗng ngồi đối diện Cố Thanh, bên mũ cài một bông hoa xanh lam pha xám. Ban đầu Cố Thanh chỉ nhìn chỗ móc cài, càng nhìn càng quen, một cánh lật ra ngoài, chỗ thấp giấu một vòng nhỏ, dáng gọn hơn bông hoa đầu tiên của Tiểu Mãn. Cô muốn ghé lại xem mà sợ thất lễ, đợi người kia đưa tay giữ mũ mới hỏi mua ở đâu.

Người phụ nữ nói mua ở tiệm mũ nhà họ Phí tại Vân Tân. Cô Đổng mới làm hoa ở đấy khéo tay, màu xanh lam pha xám nhìn lâu dễ chịu hơn xanh lam thuần. Chị mua để đi dự tiệc sinh nhật em gái, giờ đang trên đường về. Nghe nhắc đến cô Đổng, ngón tay Cố Thanh bất giác chạm vào túi kim trên tay áo, như thể định rút một cây kim ra xem cái móc đằng sau do ai sửa. Ý nghĩ ấy thoáng qua, cô hạ tay xuống, chỉ nói mình quen cô ấy, quả thật cô ấy làm đẹp.

Người kia tháo mũ cho cô xem, bên trong có mảnh nhãn nhỏ ghi Đổng Tiểu Mãn làm mẫu, cách cài bên cạnh ghi riêng Cố Thanh sửa. Chữ không lớn, khâu ở mép lót, không lật ra chẳng ai thấy. Cô nhìn chằm chằm tên mình, thoạt đầu nóng bừng, rồi lại hơi ngượng, hóa ra người ta không nhân lúc cô vắng mặt xóa chút công ấy. Người phụ nữ hỏi có phải cô không, Cố Thanh đáp phải, rồi chỉ chỗ chỉ nào sau này lỏng có thể tự khâu, không cần vì một chiếc cài mà đi thêm nửa thành.

Thẩm Tố bên cạnh ngủ gật, tỉnh dậy chỉ nghe nửa sau, hỏi nàng lại nhận việc gì dọc đường. Cố Thanh cười nói không nhận, thấy một bông hoa quen thôi. Bà lão nhìn màu xanh xám ấy, nói đóa này khá hơn cái bánh bao xanh nàng làm. Người phụ nữ đối diện không hiểu, Cố Thanh không giải thích, tai lại đỏ, quay mặt nhìn nước, chiếc gai sợ bị thay thế trong lòng bỗng ngắn đi rất nhiều.

Ngày hai mươi tám, gió không thuận, thuyền đi rất chậm. Người kéo thuyền trên bờ bước từng bước, dấu chân chẳng bao lâu đã bị những người đi sau giẫm nước làm nhòe. Cố Thanh vốn định mỗi ngày đếm xem đã đến bến thứ mấy theo những chỗ nhà thuyền kể. Đến chiều, nhận ra càng đếm càng sốt ruột, nàng gấp tờ ghi lộ trình lại. Khi thức, bà phần lớn ngắm nước, buồn ngủ thì ngủ, đầu gối phải tối nào cũng vẫn cần chườm nóng, ngắm được hoa sen rồi cũng chẳng bớt đi lần nào.

Đêm ấy, một người khách thấy hai bà cháu dùng nước nóng cầu kỳ quá, lẩm bẩm rằng bà cụ ở nhà đang yên đang lành, tội gì đi xa chịu khổ. Thẩm Tố đang vắt khăn, nghe vậy cũng chẳng cãi, chỉ bảo ở nhà chưa được ăn thứ bánh mỏng ấy, đi một chuyến cũng đáng. Người kia ngẩn ra, vốn tưởng sẽ nghe một phen kể chuyện khó có dịp báo hiếu, rốt cuộc chỉ nghe chuyện một cái bánh, bèn cười cười rồi thôi. Cố Thanh quay mặt đi, rửa đi rửa lại chiếc bát không, vai khẽ rung.

Ngày hai mươi chín đến Liễu Loan, thuyền dừng tránh một đợt nước xiết từ thượng nguồn. Bên bờ có quán trà, Cố Thanh đỡ bà vào ngồi. Nàng không gọi cả bàn món ngon để giết thời gian chờ, chỉ xin nước nóng và hai bát mì. Trong mì có mấy cọng hành tươi. Thẩm Tố chê nước dùng nhạt hơn ở Nam Phố, rồi lại chê mì từng ăn ở Vân Tân cứng. Cố Thanh hỏi có phải đến đâu bà cũng phải lấy một nơi khác ra so cho hơn không. Bà cười, nhận ngay, bảo giờ mình đã thấy nhiều, cái miệng cũng sắp sinh tật rồi.

Trong quán, hai bà cháu gặp lại vợ chồng bán lược đi cùng lượt trước. Họ đã buôn bán xong ở Nam Phố, đổi sang chuyến thuyền về sớm hơn, vậy mà cũng dừng ở đây. Người vợ nhận ra Thẩm Tố, hỏi ngay đã thấy hoa chưa. Lần này bà chẳng giả vờ dửng dưng, vừa kể vừa ra dấu, nói đóa đầu tiên đã sắp tàn, còn đóa hé nở có màu nhạt lắm, chẳng giống thứ đỏ trên giấy hoa. Người phụ nữ nghe rồi gật đầu, chen một câu rằng lá sen trong ao nhà mình cứ chắn đường vịt, vậy mà bà chưa từng nhìn kỹ.

Đang nói rôm rả, Thẩm Tố bỗng dừng lại, cười bảo mình hóa ra cũng như chị Kỷ năm xưa, trông thấy chút nước mà kể được cả nửa ngày. Cố Thanh biết bà nhắc đến ai, rót thêm nước cho bà, chẳng bảo bà dừng. Người phụ nữ kia lại hỏi bông hé ấy về sau có nở hết không. Thẩm Tố nghiêm túc đáp không biết, lúc đi bà không vào xem lại. Đáp xong, bà nhìn ra sông một cái, lời đã ít đi, nhưng trong mắt vẫn còn chút ánh sáng ban nãy.

Mùng một tháng sáu, mưa gõ trên mái thuyền suốt nửa đêm. Cố Thanh mơ nước dâng bên giếng nhà mình, khi giật mình tỉnh, tay đã đi tìm giày. Trong khoang rất tối, thuyền vẫn buộc vững ở bến tránh gió, nghe tiếng bà nội thở, nàng mới biết đây không phải ngõ Hòe. Nàng ngồi dậy một lúc, nhìn bờ không thấy được ngoài kia, nghĩ thím Trần có xem rãnh không, chị Mã đã giao hết chìa khóa chưa, ý nghĩ nối nhau hết việc này đến việc khác, nhưng chẳng việc nào có thể giải quyết bằng việc nàng xỏ giày lúc này.

Bà tỉnh giấc, hỏi có phải nàng lại nhớ đến cây không. Cố Thanh nhận, còn nghĩ không biết tủ hoa có bị ẩm không. Thẩm Tố nhích vào trong chăn cho nàng tựa lại gần, nói bà cũng nhớ, còn mơ thấy thím Trần đem củ cải cay trồng bên giếng như trồng hoa. Cố Thanh bật cười thành tiếng rồi nén xuống, sợ đánh thức người khác. Hai bà cháu ngồi nhớ nhà trong đêm ẩm ướt, chẳng giả vờ rằng đã học được cách buông tay thì có thể hết vướng bận. Đợi tiếng mưa thưa dần, họ mới ngủ lại.

Mùng hai, gió đổi chiều, thuyền đi nhanh được một đoạn. Trên bờ có người phơi vải, những dải vải dài phất qua bóng cây. Cố Thanh nhìn mãi một dải màu mơ nhạt, chẳng hiểu sao lại nhớ đến mình lúc mua dải buộc tóc ở Nam Phố. Cô sờ đuôi dải buộc, cái nút thắt từ lúc ra cửa đã lỏng mấy lần, vẫn là do chính cô thắt. Áo quần nhăn nhúm, mặt sạm nắng vì đi đường, cô vẫn không cất nó xuống đáy túi, lại còn vuốt sửa thêm một lượt trong nước sạch.

Mồng ba, họ xuống Thạch Hiện đi nửa canh giờ. La Nghi không có mặt, người phụ nữ phụ việc trong tiệm nhận ra Cố Thanh, mang tới một hộp hương đã bán hết cúc hoa, nói hoa gắn hộp dùng khá tốt, mùa sau vẫn phải đợi chủ tiệm về bàn. Cố Thanh chỉ nhìn vết mòn ở mép hộp, hỏi khách dùng có mắc vào áo không. Người phụ nữ nói chưa nghe phàn nàn, nàng bèn yên tâm, không bắt người ta viết ngay một con số cho tương lai, cũng không vì người kia không biết bà nội mà kể thêm chuyến này đi vì ai.

Rời tiệm, Thẩm Tố đứng bên cầu chăm chú xem người ta tháo một chiếc ô rách. Cố Thanh nhìn những nan ô ấy, nghĩ đến cửa sổ tiệm mới của Chu Quý Bình, lại nảy ý muốn về sớm hơn. Cô không kéo bà đi, cứ đứng bên cạnh xem cho hết rồi mới nói còn phải đi một đoạn nữa mới tới chuyến thuyền sau. Thẩm Tố đứng dậy, chỉnh mũ cho chắc trước rồi tự bước tới bên cô.

Thuyền ngày mồng bốn chậm đến sốt ruột. Người đàn bà cùng khoang lấy hộp bánh ra. Hộp đã rỗng, bên trong lại giấu mấy viên sỏi tròn, là lũ trẻ nhà em gái chị nhờ mang về. Họ xếp sỏi thành một hàng, đoán xem trong lòng bàn tay mỗi người giấu viên nào. Ban đầu Thẩm Tố nhìn không rõ, Cố Thanh cố ý đổi cho bà viên sẫm màu nhất. Bà cau mày bảo đừng nhường bà, đoán sai có phải trả tiền thuyền đâu. Cố Thanh đành trộn sỏi lại như cũ, quả nhiên thua liền hai lượt.

Hai người cười trong khoang hẹp, cười đến người chèo thuyền thò đầu nhìn. Thẩm Tố đặt viên đá sáng cuối cùng vào lòng bàn tay Cố Thanh, cố ý để nàng thấy rõ rồi mới khép tay, hỏi lần này còn đoán sai không. Cố Thanh nhìn bàn tay có đốt xương nhô ấy, cố tình đoán tay kia, bà lão sốt ruột xòe tay, viên đá rơi lên chăn, hai người cùng cúi nhặt, trán khẽ va nhau. Đau chỉ một thoáng, tiếng cười lại kéo dài đến bữa tối, ngay cơm thuyền vừa nhạt vừa nhão cũng không khó ăn đến vậy.

Đêm mùng năm, đã thấp thoáng thấy đèn ngoài thành, nhưng nhà thuyền còn phải dừng một đêm ở bến dưới, hôm sau mới qua đoạn nước cạn cuối cùng. Cố Thanh nhìn ra xa, thoáng nghĩ có thể thuê một chiếc thuyền nhỏ về thẳng nhà, rồi cảm thấy sức nặng của bà đang tựa nghỉ trên cánh tay mình, nên không nói. Cô tựa vững vào cột gỗ, để đốm đèn kia vỡ thành mấy đoạn trên mặt nước. Đã gần đến nơi cũng đâu có nghĩa là đêm nay nhất định phải tới.

Chiều tối mùng sáu, họ đến bến Vân Tân, vừa tròn chín ngày đường thủy. Cố Thanh trả đủ ba trăm hai mươi văn tiền lượt về. Tiền còn ít, song đủ trọ thêm một đêm trên bờ. Chân Thẩm Tố sưng, mu giày siết thành một vệt. Nàng chẳng hỏi bà có muốn gắng về không, đưa bà đến quán trọ đã hỏi trước đó. Chủ quán nghe họ ở một đêm, thuận miệng hỏi nhà xa lắm sao. Cố Thanh đáp không xa, sáng mai đi tiếp. Nói xong, chính nàng lại thấy nhẹ nhõm hơn cả lúc đổi phòng ở Nam Phố.

Ngoài cửa sổ vang lên tiếng rao quen thuộc của Vân Tân, tiếng rao bánh áp chảo, tiếng đòn gánh, mỗi âm thanh lại vọng đến từ chỗ cũ. Bà mở hộp sen xám, cánh hoa bên trong bị ép cong một chút, chưa hỏng hẳn. Cố Thanh cắt một dải từ góc vải cũ Bàng Vân cho, kê dưới cánh thấp hơn. Bà nhìn rồi nói ngày mai cho Tình Nương xem, phải kể trước chỗ nào mình đã tận mắt thấy, kẻo kể vui miệng lại thêm bao nhiêu chuyện không có. Cố Thanh gật đầu, chừa một khe ở nắp hộp cho hơi ẩm từ từ thoát ra.