Chiếc lược để lại trong tiệm mộc

Hứa Thận lấy chiếc khoan dài ra khỏi túi, đặt dưới cửa sổ. Thân khoan vẫn thẳng, lưỡi có hai chỗ cùn do mấy hôm trước khoan lỗ dài cho cửa mới. Anh dùng vải dầu lau sạch, tháo cán đã ngấm nước trong đêm mưa, hong đủ một ngày rồi lắp lại. A Tuệ nhìn hồi lâu, hỏi có chỗ nào hỏng à. Anh nói không, anh định bán.

Mẹ lập tức ngồi thẳng dậy, như thấy con sắp mang một bàn tay của mình đi đổi lấy tiền. Hứa Thận không đợi bà lên tiếng, đặt chiếc khoan ngắn bên cạnh trước, nói những việc tỉ mỉ mình vốn làm, dùng chiếc này là đủ. Khoan dài thì tốt, nhưng đâu phải miếng gỗ nào cũng cần đến nó. Nếu thực có việc phải khoan lỗ dài, anh cũng cần xem mình có kham nổi rồi mới nhận.

Bà không cản nữa. Đợi chàng ra khỏi cửa, bà vẫn cầm tấm vải dầu lên xem. Trên vải có vết mỡ vàng dính từ lần đầu chàng mua mũi khoan về. Khi ấy chàng nói sau này có bàn thợ của riêng mình, khỏi lo người ta không cho mượn. Lúc đó bà chỉ nghe thấy hai chữ sau này, thấy con trai sắp vươn lên, chính mình cũng như trẻ thêm mấy tuổi.

Hứa Thận đến tiệm sửa xe trước. Người quản sự xem lưỡi khoan, chịu trả ba trăm văn, ít hơn giá gốc một trăm tám mươi. Hứa Thận nói mới dùng ba tháng, quản sự chỉ chiếc bánh xe sứt răng trên đất, bảo mình mua đồ cũ không hỏi người ta có tiếc hay không, chỉ hỏi hôm nay dám trả bao nhiêu. Ông không cố ý cay nghiệt, sau lưng còn hai chiếc xe khách nợ tiền chưa lấy, Hứa Thận nhìn một chút rồi đồng ý.

Lúc giao chiếc khoan, anh không đi ngay mà hỏi người quản việc lần trước có nghe chuyện cửa tiệm thuốc không. Ông hơi mất tự nhiên, nói chỉ tình cờ nghe được, biết rằng tay nghề thợ nào cũng có lúc thiếu chắc chắn. Hứa Thận cất ba trăm văn vào túi, nói với ông rằng chính anh đã không đo lại bậc đá ấy, chiếc nêm rời về sau cũng do anh chọn. Ngụy Sách chỉ đi xem thợ đá còn ở đó không, cậu ấy đâu có đo sai kích thước cho anh.

Người quản việc nhìn sang thân mũi khoan, như thể hai chuyện bỗng chen lên cùng một mặt bàn. Ông hỏi Nhậm Tuyền có biết chuyện kê nêm tạm không. Hứa Thận nói thầy biết anh kê tạm một đêm, không biết anh cứ thế giao cửa mà chưa thay nêm. Nói xong anh thấy khát, chẳng kể thêm lúc ấy mình bận đến đâu, cũng không nhờ người quản việc sau này giải thích hộ. Ông chỉ ừ một tiếng, đặt chiếc khoan dài vào giá gỗ đã chuẩn bị sẵn.

Trước tiệm nhà họ Nhậm, người ta đang dỡ gỗ. Ngụy Sách dùng vai đỡ một đầu, bảo người làm bên kia chậm tay. Hứa Thận tiến lên giúp, ba người đặt thanh gỗ nằm ngang, chẳng ai vì anh đến mà dừng việc. Dưới đất có một đoạn dây cũ đã đứt, vướng vào mũi giày Ngụy Sách. Hứa Thận cúi xuống gỡ giúp, Ngụy Sách đã tự đá nó ra trước, ôm thước đi làm việc khác.

Hứa Thận lấy một trăm hai mươi văn trả Nhậm Tuyền. Tiền đã đếm từng xâu, Nhậm Tuyền vẫn đếm lại, chẳng vì người trước mặt đang khó xử mà bỏ qua. Ông nói khoản này đáng lẽ phải trả từ sớm, Hứa Thận đáp vâng. Nhậm Tuyền cất tiền, lại hỏi mũi khoan dài còn không. Hứa Thận nói đã bán, tiệm sửa xe mua. Nhậm Tuyền ngẫm một lát, nói bàn khoan nhà ấy cũng xứng với mũi khoan này, sẽ không phí.

Hứa Thận vốn còn định mang về luôn mấy thanh gỗ ngắn cất ở góc xưởng. Nhậm Tuyền bảo anh tự nhận, thanh nào đã ghi giá, thanh nào vẫn là của xưởng. Anh ngồi xổm lật từng thanh, nhận ra một thanh có mắt gỗ đen, lần trước tiện tay đặt vào đó còn định ghi bổ sung, sau rồi quên mất. Anh để thanh ấy lại, chỉ ôm đi ba thanh mình đã trả tiền. Nhậm Tuyền đứng nhìn, để anh tự tay làm đủ việc ấy.

Sau tiệm có một khung cửa sổ nhỏ chờ lắp. Nhậm Tuyền đang bào mép, Hứa Thận đứng bên cạnh, kể lại một lượt về bậc đá hiệu thuốc, cái trục trên bị ngắn và gối cửa chưa thay. Nghe anh nói “Sau đó con còn muốn Ngụy Sách nhận là cậu ấy đo lại sai”, tay ông dừng trên cán bào, mãi mới nói: “Chuyện này đâu chỉ là làm lại.”

Ngụy Sách đứng bên một bàn khác, nghe tên mình mà không sang. Hứa Thận bước tới, nói lúc ấy mình bảo cậu đi xem người thợ đá đã đi chưa, chuyện đó khác với việc đo lại mà về sau mình nói đến. Chàng không thể tiếp tục nhập nhằng hai lời thành một. Mặt Ngụy Sách từ từ đỏ bừng, cậu đưa tay sờ nút buộc trên miếng bảo vệ lòng bàn tay trước. Nút đã chắc, cậu vẫn bóp thử hai lần.

“Hôm đó anh hỏi tôi sao không nhìn ra.” Ngụy Sách nói. Hứa Thận gật đầu. Ngụy Sách lại hỏi anh có biết từ trước rằng nếu cậu nhận, về sau Chu Đồng sẽ chỉ nhớ thằng học việc đo sai hay không. Anh đáp biết. Ngụy Sách đặt mẩu gỗ ngắn trong tay xuống, một đầu gỗ đã hơi ướt vì bị nắm chặt. Cậu chẳng mắng, cũng chẳng nói thôi bỏ qua, chỉ bảo Hứa Thận tránh một chút, cậu cần vào trong lấy lưỡi đục.

Hứa Thận đứng yên một lát. Nhậm Tuyền chẳng gọi Ngụy Sách quay lại, chỉ xoay người lấy chiếc lược gỗ bên cửa tiệm, bảo cậu vừa bỏ quên, đặt giúp ở góc bàn là được. Hứa Thận nhận ra một răng lược đã mòn tròn, nhớ nhiều năm trước mình cũng làm một chiếc cho mẹ, khắc răng sít quá, mỗi lần chải lại giật đứt mấy sợi tóc, vậy mà mẹ cứ bảo tốt.

Anh đặt chiếc lược ngay ngắn rồi đến tiệm thuốc tìm Chu Đồng. Cánh cửa cũ mở một bên, gối cửa dưới vững, chốt trục trên giấu trong gỗ, người dùng hằng ngày chẳng còn để ý đến nó. Chu Đồng đang dùng tay trái cân một vị thuốc, đặt quả cân chậm hơn đôi chút. Người phụ việc định làm thay, ông lắc đầu, bảo người ấy ra sau bê cái sàng trước. Hứa Thận đợi ông cân xong mới bước đến quầy.

Chu Đồng nghe xong, không hỏi vì sao đến giờ anh mới nói, chỉ tháo miếng vải quấn tay phải, trải ra mép quầy. Hai ngón tay đã hết sưng, nhưng co được nửa chừng thì vẫn cứng lại. Ông cầm chiếc kéo nhỏ thử cắt, sợi dây mảnh vẫn không đứt, đổi sang tay trái mới cắt được. Hứa Thận nhìn chỗ dây vừa đứt, hiểu rằng chẳng có lời giải thích nào có thể trả lại cho ông bàn tay như trước.

“Một nghìn hai trăm văn anh trả lại, tôi đã nhận.” Chu Đồng nói, “Cửa cũng đang dùng. Tay sau này ra sao, thầy Tề chưa chịu nói chắc. Cửa sổ mùa xuân tôi đã giao cho người khác.” Nói xong, ông cúi đầu đẩy gói thuốc về phía người đàn bà đang chờ bên ngoài, không để Hứa Thận kể thêm cánh cửa mới đã làm được gì trong mưa. Hứa Thận nuốt câu ấy xuống, lúc ra ngoài khẽ khép lại một cánh cửa.

Trước khi rời tiệm thuốc, Hứa Thận dừng một lát ở hành lang sau. Chiếc ghế hẹp từng đè lên cái vò vỡ của Trần Sinh vẫn còn đó, dưới ghế có một nút tre rỗng lăn tới bên chân anh. Anh nhặt lên, định cắm lại vào sọt thuốc giúp người ta, nhưng trước khi đưa tay đã hỏi người phụ việc đó là thứ gì. Người phụ việc bảo nó rơi từ cái sàng cũ, chẳng dùng nữa, cứ ném vào sọt củi. Anh làm theo, nghe nút tre rơi xuống đáy sọt kêu một tiếng.

Người đàn bà bán bánh hấp ở góc phố vẫn gọi anh là thợ Hứa, hỏi hôm nay mua mấy cái. Anh nói hai cái, không thêm nhân thịt, rồi lấy tiền công lẻ vốn mang theo để trả, chẳng đụng đến tiền bán khoan. Bà tưởng anh chê mình lên giá, cố ý bẻ bánh cho anh xem lớp bột dày thế nào, hơi nóng phả vào mặt. Anh bỗng thấy đói cồn cào, đứng dưới gốc cây ăn hết một cái, để cái kia mang về nhà, cũng chẳng vòng qua xem vải màu ngó sen nữa.

Về đến nhà, anh lấy một trăm sáu mươi văn trong số một trăm tám mươi văn còn lại, gói riêng vào tấm vải dầu lau mũi khoan. Thanh gỗ dài của chủ tiệm Hồng đã bị hỏng, anh nợ đúng một trăm sáu mươi văn ấy, chẳng thể vì mình thôi làm cánh cửa mà biến món nợ thành lời nói suông chẳng ai đến đòi. Hai mươi văn anh để trong túi tiền thường dùng. Cơm, giấy, nước uống dọc đường, vẫn phải có người bỏ tiền thật ra đổi lấy.

Chập tối anh kể chuyện này với mẹ, nói lần sau cùng lên núi thì trước hết đến Thạch Khẩu trả tiền, rồi hẵng bàn chuyện nhà cũ. A Tuệ hỏi có xin chủ tiệm Hồng thư thêm vài ngày không. Anh nói hôm nay đã đủ tiền thì thôi không đợi. Bà đưa tay sờ bọc vải, chạm vào những đồng tiền bên trong rồi lại rụt về, như muốn xoa đầu con một cái mà anh đã cao hơn bà nhiều quá rồi.

Hôm sau Nhậm Tuyền nhờ Ngụy Sách mang tới một chiếc ghế nhỏ cần sửa, nói khách chịu trả mười hai đồng, nếu Hứa Thận muốn làm, cửa hàng giữ ba đồng, còn lại của anh. Chân ghế từng nứt, phải làm lại mộng, không phải thêm chút keo là chắc. Nói xong Ngụy Sách định đi, Hứa Thận gọi lại, hỏi có phải cậu không muốn tới không. Ngụy Sách đáp: “Sư phụ bảo em giao ghế, chứ không bảo em bầu bạn với anh.”

Hứa Thận gật đầu, đón ghế đặt lên đùi. Vết nứt rất sâu, lúc tháo anh làm hỏng một thanh giằng ngang, đành lấy đoạn gỗ ngắn để dành mà làm lại, trong chín văn tiền công còn phải tính cả miếng gỗ nhỏ ấy. A Tuệ thấy anh làm cả buổi chiều thì tiếc công cho anh, chính anh cũng thấy không đáng. Nhưng đến nhát bào cuối cùng, đặt ghế xuống thấy không còn cập kênh, anh vẫn đưa tay vuốt mặt ghế.

Tối đến chiếc ghế được thử chân mấy lượt, A Tuệ ngồi thử, Phương Hiểu cũng sang ngồi. Đứa bé chê ghế không đẹp, hỏi sao không khắc một con mèo. Hứa Thận nói ghế này vốn không có mèo, người ta cũng không dặn khắc. Phương Hiểu thất vọng liếc anh một cái, ngồi xổm bên cửa, lấy đá vẽ một con dưới đất, đuôi cuộn ba vòng. Hoàng Đậu đánh hơi đi theo vòng ấy, vừa hay ngồi trúng đầu mèo, làm em cười lăn vào lòng Quế Nương.

Ngày thứ ba giao ghế, anh chỉ lấy chín văn đã thỏa thuận. Khách ôm ghế đi, không hỏi chuyện làm cửa, cũng không giữ anh lại làm thứ gì lớn hơn. Ngoài phố vừa hay có người bán rau xuân, anh bỏ ba văn mua một mớ, về nhà nước đọng trong kẽ lá làm ướt gấu quần. Sáu văn còn lại bỏ vào túi, cộng hai mươi văn để riêng từ tiền bán khoan, thành hai mươi sáu văn. Hôm sau Lưu Đinh vào huyện, Hứa Thận lấy hai mươi bốn văn đưa anh, ngày mượn xe ban đầu mười hai, thêm một ngày chậm nữa là mười hai, cuối cùng cũng trả hết tiền xe. Lưu Đinh đếm rồi nhận, chỉ nói chuyến dỡ thùng còn thiếu ở tiệm dầu hôm ấy đã gọi người khác làm rồi.

Đỗ Nhân từ gian đông bước ra, thấy anh chia gỗ hỏng tháo từ ghế thành hai đống, gỗ cứng giữ lại, gỗ mục làm củi. Cô hỏi đã bán chiếc khoan dài rồi à, anh đáp phải. Cô đứng bên một lúc, chỉ một miếng gỗ mép vẫn còn tốt, nói nếu làm được một cái hộp nhỏ đựng đê khâu thì cô muốn mua. Anh hỏi làm to chừng nào, cô ướm tay cho anh xem, rồi nói ngay không cần lấy hôm nay, anh cứ làm xong những việc đã nhận trước.

Hứa Thận ngồi xổm dưới đất, lấy than vạch ba đường ngắn trên mặt sau một miếng gỗ nhỏ. Lần này anh không thêm lá trước, cũng không nói sẽ tặng cô. Anh hỏi có muốn nắp trượt không. Đỗ Nhân ngồi xuống ướm thử, bảo nắp lật thì hơn, lúc tay vướng chỉ vẫn dễ nhấc lên. Bóng tay hai người đổ trên cùng một miếng gỗ, chẳng ai vội ngẩng đầu.