Một vạch trên thước đã bỏ qua

Hàng lá cỏ bên mép cửa, Hứa Thận khắc đến mồng năm tháng chạp mới sửa xong hết. Nét khắc rất nông, nhìn xuôi ánh sáng hầu như chẳng thấy, đổi góc nhìn, từng ngọn lá mới hiện lên từ màu gỗ. Ngụy Sách đang mài trục cửa bên cạnh, thấy sư huynh lấy một tấm vải sạch lau đi lau lại chỗ ấy thì không nhịn được ghé lại gần, bảo hoa văn trông như thật.

Ngoài miệng Hứa Thận bảo cậu đừng sờ, trong bụng lại rất thích. Người làm nghề đâu chỉ muốn nghe khách nhận hàng nói được, đôi khi còn muốn nghe một người cũng cầm đục nói rằng nhát này đáng để họ bỏ công. Hai cánh cửa ấy ban đầu chỉ là gỗ mới hiệu thuốc cần thay. Nay có thêm một chút chẳng ai đòi hỏi, dường như cũng có thêm một phần của chính anh, không thể tùy tiện sửa bỏ.

Phía thợ đá đã báo lát xong. Hôm kia Hứa Thận bảo Ngụy Sách đi xem, cậu về nói thợ đá đã đi, trước cửa có vữa mới. Anh bèn cho rằng những mốc quan trọng nhất đều đã kịp. Anh xem đi xem lại dấu cũ trên bản mẫu và độ cao áng chừng Chu Đồng vạch hôm ấy, rồi tự điền nốt chỗ còn thiếu trong đầu. Chưa ai nói rõ kích thước cuối cùng vẫn như mẫu cũ, vậy mà anh dần thấy đã nghĩ đi nghĩ lại thì cũng như đã đo lại rồi.

A Tuệ mang một nồi canh nhỏ tới, đứng ở cửa xưởng nhìn cánh cửa đã làm xong, mắt sáng lên. Tay bà lơ lửng bên cửa một lúc, chẳng dám sờ, chỉ hỏi đẹp thế này, trong thành còn mấy nhà có. Nhậm Tuyền từ trong đi ra, bảo bác đừng chỉ ngắm hoa văn, còn phải xem sau này cửa đặt xuống ra sao. A Tuệ cười bảo Thận nhà mình làm việc bao giờ cũng chắc tay, cái cửa nhà bà trên núi sửa một đêm là từ đó khỏi phải nhấc lên nữa.

Hòn đá mài trong tay Ngụy Sách khựng lại. Hứa Thận biết lẽ ra mình nên nói thêm một câu rằng cửa trên núi với cửa này là hai chuyện khác nhau. Lời đã đến miệng, anh lại nghĩ mẹ đến đang vui, việc gì phải nói trước những điều có thể không thành. Anh đón nồi canh, bảo mẹ ngồi chỗ khuất gió, rồi sai Ngụy Sách đi tìm ba cái bát. Khi cậu quay đi, góc tay áo quệt qua mẫu cửa, Hứa Thận buột miệng bảo chậm thôi, góc giấy đã không phẳng rồi, đừng làm ướt thêm.

Mồng sáu, hai cánh cửa được chở đến tiệm thuốc. Chưa treo hết đã thấy mép dưới sẽ chạm đá. Hứa Thận ngồi xổm, lấy thước đo dọc mặt bậc, nét mặt dần căng lại. Mặt đá mới cao hơn đúng tám phân so với vạch thấp trước đó. Nếu lắp theo khe hở đã chừa, vừa đẩy cửa đã cạ đá, gặp trời ẩm gỗ nở thì càng không mở nổi.

Chu Đồng đang kiểm hàng trong gian trong, bảo họ cứ thử trước, chưa cần vội chở cửa cũ đi. Ngụy Sách đỡ một cánh, cánh tay đã mỏi nhừ, hỏi có nên bào bớt mép dưới trước không. Hứa Thận nhìn dải lá cỏ, chóp chiếc lá dưới cùng vừa khéo đè lên đường cần bào. Tiền công xưa nay đâu có tính dải hoa văn ấy, vậy mà mấy đêm anh bỏ thêm công hồi đầu đều dồn cả vào đó.

“Nhấc lên thêm chút nữa.” anh nói.

Ngụy Sách không động, nhắc trục trên sẽ bị đội chặt. Hứa Thận lấy thước mình đo lại, đo khung gỗ, đo ổ trục, càng đo càng không muốn trở lại vết bào tiện nhất ấy. Nếu kê đế dưới cao chút, gọt phía trên một chút, cửa vẫn có thể đứng ngay ngắn, hoa văn cũng giữ nguyên. Chàng biết mỗi chỗ đều chỉ một chút, nhưng không gom những chút ấy lại mà nghĩ tới cùng một đôi tay sau này phải mở cửa.

Buổi chiều Nhậm Tuyền đến xem, đưa tay sờ gối trục dưới trước. Nghe nói phía trên chưa cố định, ông dặn hai người đừng cố làm gấp, tối nay cứ dùng gỗ kê để treo thử, xem qua đêm có biến dạng không, trước khi giao cửa phải thay gối trục cố định cho chắc. Chu Đồng cũng nói sáng tối cứ ra vào bằng lối bên, chẳng gấp gì một đêm này. Chẳng ai ép Hứa Thận phải tuyên bố ngay hôm nay rằng cánh cửa đã làm xong sẽ vững mãi.

Nhưng từ tiệm tới đây, suốt đường Hứa Thận cứ bị hỏi cửa mới có tốt không. Mẹ đợi trong sân, bản thân anh cũng đã đợi gần một tháng, không nỡ bào dải lá mảnh ấy thành một mép dưới trơn nhẵn. Nhậm Tuyền đi rồi, anh ướm lại trục trên một lượt, hạ đục. Phoi gỗ đầu tiên bật ra là chẳng còn cách nào xóa đi như xóa than trên giấy. Anh nghe khúc gỗ ngắn rơi xuống mặt đá, trong lòng cũng khẽ nảy lên một cái.

Ngụy Sách thấy anh định tiếp tục, sốt ruột hỏi thế này còn đủ ăn vào ổ trên không. Hứa Thận nói đủ, em giữ phía dưới. Cậu thiếu niên lại nói phía dưới mà xê dịch, cả cánh sẽ rơi. Hứa Thận ngẩng nhìn cậu một cái, trong ánh mắt có mệt mỏi, cũng có một người sư huynh không muốn để người khác chỉ bảo trước cánh cửa mới. Ngụy Sách vô thức im tiếng, vẫn đỡ chắc gân cửa.

Hai miếng nêm rời được chèn vào gối dưới, thân cửa nâng lên, trục trên cuối cùng cũng ăn vào ổ, nhìn từ ngoài thẳng tắp. Hứa Thận đẩy thử một lượt, cửa kêu một tiếng nhưng không cạ vào đá mới. Anh đẩy thêm lượt nữa, hoa lá cỏ chuyển từ phía tối ra phía sáng, như thể một phen nguy nhỏ cuối cùng đã qua. Anh siết chặt hơn cây thước ngắn trong tay, cửa đẩy trơn cũng chẳng khiến anh quên bên dưới vẫn là nêm rời.

Muốn sửa cho thật chắc thì phải thay một thanh làm trục, tháo đố một cánh ra rồi lắp cho khớp lại. Dù làm gấp cũng phải mất thêm mấy ngày. Ngụy Sách hỏi sáng mai về xưởng tháo cánh nào trước, Hứa Thận nhìn dưới chân cửa, nói trước hết đợi xem qua một đêm. Sáng mồng bảy, anh sờ nêm, thấy chưa lỏng, trong lòng lại có thêm một lý do để chờ. Trước kia xem cửa nhà cũ, anh biết mưa ẩm và người qua lại sẽ dần làm gỗ mòn lỏng đi. Đến lượt cánh cửa mới của mình, anh lại rất muốn chỉ tin vào một đêm trước mắt.

Hôm ấy xưởng lại có việc gấp khác. Nhậm Tuyền hỏi đã thay được gối cửa tiệm thuốc chưa, Hứa Thận nói đã giữ cho cửa đứng vững được rồi. Câu ấy không nói rõ là đã thay. Nhậm Tuyền nghe nói vững thì cũng không đến xem nữa. Anh quay lại bên cửa, nhận ra mình phải ghi nhớ thật kỹ câu nói lửng ấy, để lần sau bị hỏi khỏi lộ ra trước sau bất nhất. Khoảnh khắc ấy còn mệt hơn cả nhấc cửa, vậy mà anh vẫn không quay lại đính chính.

Sáng mồng tám tháng Chạp, A Tuệ mặc chiếc áo hôm trước về quê, cất công đến hiệu thuốc xem. Hứa Thận quét sạch mùn gỗ trước, rồi dùng mũi chân gạt đầu nêm đang lộ ra vào trong. Ngụy Sách trông thấy, sắc mặt sa sầm. A Tuệ khen nền quét sạch, lại hỏi lúc đầu cửa bị lệch bên nào, bà nghe người ta nói lắp cửa lớn bao giờ cũng phải thử mấy lượt.

“Phải đợi mặt đá cố định rồi mới kiểm lại kích thước.” Hứa Thận nói.

Anh vốn có thể nhân đó nói cho rõ, nhưng trong mắt mẹ toàn là tin tưởng, Chu Đồng lại từ sau quầy bước ra hỏi có chỗ nào cần xem lại không. Anh lập tức nói tiếp rằng mấy hôm trước đã bảo Ngụy Sách tới kiểm tra lại, lời cậu mang về chẳng đầy đủ, hôm nay mình đã chỉnh nốt, dùng vẫn được. Mấy câu ấy chẳng nói to hơn, vậy mà bỗng đẩy từng vết đục do chính tay anh để lại trên cửa sang phía một người trẻ khác một chút.

Ngụy Sách buông tay khỏi thanh sườn cửa, nói hôm ấy mình chỉ được bảo đến xem thợ đá đã đi chưa. Hứa Thận đón lời ngay, bảo biết rồi, hôm ấy cậu cũng bận, giờ dọn mấy đầu gỗ thừa trên bàn đi, kẻo bà vấp. A Tuệ sợ hai người cãi nhau trước mặt khách, vội nói cậu bé mới học nghề, có Thận nhà bà trông chừng thì chẳng sai được. Bà nói với ý tốt, nhưng Ngụy Sách nghe xong, vành tai đỏ dần, cuối cùng ôm đống gỗ vụn ra sân sau.

Chu Đồng vịn cửa thử mấy lần, quả nhiên nhẹ hơn cửa cũ, khóa cũng khít, bèn thôi không truy thêm mấy câu ấy. Hứa Thận muốn dặn đừng để ai xê dịch cái nêm dưới gối cửa, nhưng nói ra chẳng khác nào bảo cánh cửa vẫn dựa vào một thứ chân người ta có thể đá phải. Cuối cùng anh chỉ nói sau mưa đừng để rác đọng dưới cửa, phải quét đi. Chu Đồng đáp, coi như cửa mới nào cũng phải giữ gìn như vậy, rồi vào tủ lấy tiền đợt cuối.

Một nghìn hai trăm văn đếm đủ, Hứa Thận cất vào túi, lại chẳng nhẹ nhõm như từng tưởng. Hóa ra khoảnh khắc này thật sự đến, anh vẫn phải đứng bên cửa, nghe người ta khen tốt mà tự mình đón lấy được. Anh dùng ngón cái giữ miệng túi, cười với mẹ một cái, A Tuệ cũng cười, ngay chiếc nồi canh rỗng trong tay cũng được ôm ngay ngắn hơn thường ngày. Ngụy Sách từ sân sau đi ra, thấy tiền, không hỏi bao giờ thanh toán sáu ngày công của mình.

Trên đường về xưởng, Hứa Thận vốn định giải thích với cậu, lời đến miệng lại sợ hễ giải thích thì phải thừa nhận ban nãy mình cố ý nói sai. Anh hỏi lược đã tặng chưa, Ngụy Sách đáp đã tặng. Anh lại hỏi em gái có thích không, cậu đáp thích. Sau hai câu ấy thì chẳng còn gì nữa. Trước kia đoạn đường này không dài, hôm nay bước nào cũng như phải đợi người kia lên tiếng trước, cuối cùng chẳng ai đợi được.

Nghe kể việc giao cửa xong, Nhậm Tuyền chỉ hỏi khách đã nhận chưa. Hứa Thận đáp đã nhận, thầy bèn nói từ nay anh nên hiểu tự nhận việc đâu phải khéo tay một chốc là xong. Ngụy Sách ngồi dưới cửa sổ, lấy đá mài một mẩu gỗ nhỏ, không ngẩng đầu. Hứa Thận bỗng không muốn nghe câu ấy như thể cậu thiếu niên đã hiểu trước mình, bèn lấy tiền ra, nói tiền công phụ tính như đã hẹn, mai đến lấy. Hôm ấy anh chưa thực sự trả, trong bụng nghĩ vẫn còn mấy món đồ nghề phải mua trước.

Buổi chiều hôm ấy, anh đi mua một chiếc khoan dài của riêng mình, giá bốn trăm tám mươi văn. Cán khoan mới hơn chiếc trong tiệm, sờ vào chưa có độ bóng do mồ hôi tay ngấm lâu ngày. Khi anh ôm khoan về, chủ tiệm gọi anh là thợ Hứa, hỏi lần đầu đứng ra nhận việc một mình đã thành chưa. Anh bảo thành rồi, cửa dựng ở tiệm Tế An, đi ngang là thấy. Nói được câu ấy, cuối cùng anh cũng nếm chút khoan khoái khi đi ngoài phố với lưng thẳng hơn trước.

Anh lại trả tiền nhà ba tháng tiếp theo cho mẹ, đặt ba trăm sáu mươi văn vào tay Phương Quế Nương. Chủ nhà chẳng khen thêm, chỉ ghi rõ tiền đã trả đến ngày nào, nói bà cụ ở quen là được. A Tuệ nghe vậy, ban đầu gạt đi, bảo chẳng cần đóng trước lâu thế, đến khi nghe là tiền làm cửa thì thôi không gạt nữa. Bà ngắm kỹ mũi khoan mới con mang về, ngón tay dừng bên lớp sắt lạnh, hỏi có phải từ nay không cần mượn của thầy Nhậm nữa không.

“Của con rồi.” Hứa Thận nói.

Mẹ gật đầu, đặt chiếc khoan mới sang phía khô ráo. Anh nhìn chiếc khoan dài ấy, tưởng như mình đã bước được một bước nhỏ ra khỏi cửa nhà thầy. Chỉ có điều sau bữa tối, nghĩ đến tiệm thuốc, dưới chân anh bỗng nhớ lại hai miếng nêm tạm mình đã đá vào. Anh nghĩ mai sẽ ghé xem một cái, xem một cái thì đâu có khó. Cửa đã vững qua một đêm, có lẽ vững thêm một đêm nữa anh sẽ thật sự nghĩ ra cách giữ được hoa văn.