Đôi tay bên giỏ kim chỉ

Khi Đỗ Nhân mang chiếc áo lót đầu tiên tới, A Tuệ đang phơi góc chăn. Chỉ một đầu chăn có nắng, bà lật qua lật lại, cứ cảm thấy chút ấm áp ấy chỉ chịu đậu ở nơi người ta với không tới. Đỗ Nhân chờ bà lật xong mới lên tiếng, hỏi bà có thể may giúp mấy đường viền khuất mắt không, mũi kim chẳng cần cầu kỳ, giấu vào bên trong là được.

A Tuệ đón lấy vải, vê qua trong tay, biết không phải vải đắt thì yên tâm trước. Bà đã may vá cho người nhà cả đời, mép phải giấu thế nào, nút chỉ phải nằm ở đâu, nhắm mắt cũng sờ ra được. Đỗ Nhân nói mỗi chiếc tám văn, trước mắt làm ba chiếc. Nghe số tiền, bà cười bảo đừng tính rành rọt thế, làm được ba chiếc thì năm chiếc cũng chẳng mất công gì.

Đỗ Nhân không giao năm món, vẫn đè hai món lại trên hòm mình. Ban đầu A Tuệ tưởng nàng khách sáo, sau thấy nàng giữ lại thì hơi không vui. Bà đâu phải người mới tìm từ ngoài thành, đã ở chung một sân, làm hỏng rồi còn có thể ôm vải bỏ chạy sao. Nhưng nói những lời ấy ra e khó coi, bà chỉ trải vải ra chỗ sáng, nói ba thì ba, ngày mai sẽ đưa xem trước.

Hôm ấy bà ăn trưa sớm, vừa đặt bát là bắt đầu. Kim thô không xuyên nổi mép mỏng, đổi kim nhỏ lại cứ chệch lỗ kim, giữ đầu chỉ lâu đến nỗi ngón tay hơi rịn mồ hôi. Bà nhớ trong túi dụng cụ của con trai có miếng đá mài mịn nhỏ, nếu lấy mài kim có lẽ sẽ trơn hơn; sờ tìm mới nhớ dụng cụ đều ở tiệm, căn phòng không còn là nơi tùy tay là tìm được những thứ ấy như trước.

Cuối cùng bà cũng xỏ được kim, may liền mấy hàng, sợ dừng lại sẽ phải tìm đầu chỉ lần nữa. Hoàng Đậu trở mình làm tấm ván ngăn trong phòng kêu lên. Bà chỉ lấy chân cọ lưng nó, mắt không ngẩng. Khi bóng nắng tới vách, màu vải đã khó phân biệt, bà vẫn may nốt đoạn cuối, bụng đếm còn mấy tấc. Đếm đến sau cùng, ngay cả chỉ chui ra ở mặt nào bà cũng phải sờ mới biết.

Hôm sau có người dưới quê đến. Vợ nhà họ Thường xách mấy mớ rau, vốn đi thăm họ hàng ở khu gần đó, nghe bà dọn đến thì tiện đường ghé thăm. A Tuệ vội giấu vải ra sau lưng, mời khách ngồi, lấy chiếc bát đẹp ra rót nước. Khách khen phòng hướng nam, giường kín gió, lại hỏi con trai bà nay đã xem như thành nghề chưa, bà bèn kể một lượt chuyện làm cửa cho tiệm thuốc.

Bà kể tường tận hơn cả những gì mình biết, đến chút hoa văn trên mẫu cửa cũng thành món người trong thành đích thân đặt. Vợ nhà họ Thường vừa nghe vừa vỗ đầu gối, bảo từ nay thím cứ việc hưởng ngày lành. A Tuệ cười, trong lòng bỗng nảy ra một ý nghĩ nhỏ, muốn lúc chị ấy về núi cũng đem câu này về theo. Hứa Thận từng được người ta khen, nhưng những lời khen trước kia đều cách bà bao cánh cửa xa lạ. Giờ người ta ngồi ngay trong nhà bà, nói về con trai bà.

Vị khách nhìn thấy vải phía sau bà, hỏi bà vẫn còn may vá à. A Tuệ nói rảnh thì làm chơi, Thận không muốn bà mệt, bà chỉ ngồi dưới nắng động tay một chút. Đỗ Nhân vừa hay ôm áo đi qua, nghe nửa câu cuối thì dừng giữa sân giũ nhẹ tấm vải, không vào nhà. A Tuệ trông thấy, chẳng hiểu sao lại nói to hơn, ở đây cũng đâu thể chẳng làm gì.

Lúc sắp đi, cô con dâu nhà họ Thường quay lại hỏi nhà cũ đang bỏ không, sang xuân có thể cho mượn làm chỗ nghỉ chân một thời gian không. Cô cùng chồng phải lên núi hái măng, ngày nào cũng đi từ chân núi, chỉ riêng đi đường đã lỡ mất bao nhiêu việc. A Tuệ vốn định nói để hỏi Thận, môi vừa động lại đổi thành cứ để bà xem nhà khô ẩm ra sao rồi tính. Đó là căn nhà bà ở mấy chục năm, con chỉ đến vài lần, chưa chắc biết bức tường nào ẩm lại trước. Bà chưa nhận lời, cũng chưa từ chối. Lúc tiễn khách ra cửa, bà thấy mình đã có thêm một việc phải tự nghĩ, khác với lúc nãy chỉ ngồi nghe người ta khen con.

Vợ nhà họ Thường cáo từ xong, Đỗ Nhân tới lấy chiếc đầu tiên. Cô lật trong trước, rồi lật ngoài, đầu ngón tay dừng ở một nút nhỏ, hỏi sao bên này bị ngược. A Tuệ nhận xem, quả nhiên lộn đường gờ đáng lẽ phải giấu ra ngoài, mặc vào sẽ cọ da thịt. Bà nói tháo một chút là nhanh thôi, Đỗ Nhân lại nhấc chiếc thứ hai, đến đường chỉ trong cùng cũng kéo ra.

Cả thảy ba chiếc, hai chiếc không đạt. A Tuệ thấy như câu ấy đã bị ai đọc thành tiếng, đến tiếng gạo đổ ở cối xay của Phương Quế Nương dường như cũng khựng lại một nhịp. Bà đưa tay định lấy về, Đỗ Nhân không đưa, bảo khách cần vào buổi chiều, tự cô tháo sẽ nhanh hơn. Bà chỉ đáp một tiếng, lòng bàn tay từ từ úp lên đầu gối, chỗ ban nãy tưởng đã không sao lại nhức lên.

Đỗ Nhân ngồi nơi cửa nhà tháo chỉ, mỗi lần chỉ khều một đoạn ngắn, tay làm thong thả, khiến cả trận cuống quýt ban nãy của A Tuệ hóa ra thừa. A Tuệ vốn định đun nước giúp nàng, ra tới bếp lại thấy một bát nước dường như là để xin nàng đừng nói toạc ra. Bà quay lại, hỏi có phải áo quần trong thành đều phải may tỉ mẩn đến thế không, người nhà quê mặc có thấy sao đâu.

“Đồ mặc sát người thì sợ nhất cộm.” Đỗ Nhân nói, vẫn cúi đầu tháo chỉ.

Câu ấy chẳng có ý mắng bà, nhưng bà thà nghe người ta nói một tiếng rằng làm chưa tốt, còn dễ chịu hơn cứ nhìn mũi kim khều nút thắt do mình buộc. Bà ngồi bên cạnh một lúc, cuối cùng kéo món mình làm không sai lại gần, hỏi cạnh dài còn lại có để bà khâu tiếp không. Đỗ Nhân nhìn bà, nói đường ấy thì được, đừng cố làm miệng nhỏ nữa, mắt cay thì đặt xuống. A Tuệ gật đầu, không nói rằng mắt mình chẳng cay.

Sau đó hai người cùng làm. Lỗ kim nhỏ thì Đỗ Nhân xỏ, đường dài thì A Tuệ may, chỉ thiếu thì mỗi người chừa lại một đoạn, chẳng buộc ai phải làm từ đầu đến cuối. Lúc đầu bà vẫn sợ người trẻ thấy mình chậm nên cố may thêm mấy mũi. Về sau thấy tay Đỗ Nhân cũng có lúc vướng, vải trơn quá phải tháo lùi lại một đoạn ngắn, lòng bà mới dần nhẹ đi.

Làm xong một chiếc, Đỗ Nhân giũ ra, mang từ trong cửa ra cho khách thử. Đó là một phụ nữ thường khuân hàng thuê, mọi người gọi cô là Mạc Ảnh. Vai cô rộng, cánh tay khỏe, vừa nói chuyện đã giơ tay thử xem áo có bó không. A Tuệ thấy cô chẳng phải hạng khách quý chạm nhẹ đã vỡ, chợt hiểu những nút chỉ nhỏ cọ vào da thì đâu chỉ người tốt số mới thấy khó chịu.

Mạc Ảnh lấy áo lót cũ ra định cuộn lại. A Tuệ trông thấy sau cổ áo sờn cả một vòng, vốn tưởng vì mặc lâu, đưa tay sờ mới biết có một đường ráp giấu bên trong, cứng ngắc. Mạc Ảnh bảo mỗi lúc khuân hàng, vừa giơ tay là mồ hôi thấm vào đó, nút chỉ cũ lại cọ vào da, bên trong rách cũng chẳng có thì giờ vá. Chị trải phẳng vòng cổ áo, không kể mình vất vả bao nhiêu để mặc cả, chỉ hỏi áo lót mới có thể mặc thay phiên được không. A Tuệ cúi đầu sờ đường viền mảnh mình vừa tháo, giấu cục chỉ thắt chặt vào lòng bàn tay, thôi không nói người trong thành hay kén chọn nữa.

Mạc Ảnh mặc vào, duỗi cánh tay, mép áo không bị kéo căng, liền nói được. Nàng bàn với Đỗ Nhân xem lần sau hai chậu áo lớn có cần giặt sớm không, lại nói mai mình sang đông sông chuyển hàng, nếu đi sớm thì không thể để nàng đợi tới chiều. Đỗ Nhân cân nhắc một lúc, đổi ngày lấy áo. Hai người chẳng khách sáo mấy câu đã quyết xong, lúc đi Mạc Ảnh còn nói với A Tuệ một tiếng vất vả rồi.

A Tuệ lẽ ra phải vui, nhưng tiếng cảm ơn đã vất vả ấy lại khơi lên câu bà vừa nói rằng rảnh thì làm chơi. Đợi sân yên, bà gấp ba chiếc áo cho vuông thành sắc cạnh, như thể làm thế có thể bù lại hai đường may lộn. Đỗ Nhân trả cho bà phần công bà đáng được nhận, chẳng vì mình phải tháo chỉ mà để bà làm không công, cũng chẳng tính hết phần việc tỉ mỉ của mình vào tay A Tuệ. Lần này bà nhận tiền, không còn đẩy lại, lấy một mẩu vải gói rồi nhét vào ngăn trong giỏ kim chỉ.

Tối Hứa Thận về, mẹ không mở lời khen Đỗ Nhân như trước. Anh nói cuộn chỉ xanh mới hôm qua đẹp thế, sao mẹ không lấy ra may. A Tuệ đáp người ta cần chỉ trắng, đâu như đồ nhà mình, dùng gì cũng được. Anh nghe ra chút chua chát trong giọng bà, nhưng tưởng mẹ mới nhận việc nên chưa quen, bèn cười khuyên cứ thong thả mà làm. Trước mặt mẹ, anh cũng chẳng phải lúc nào cũng đủ kiên nhẫn nghe chuyện từng sợi chỉ, mà lúc ấy anh đang muốn kể chuyện trục trặc ở xưởng mình.

Ngụy Sách làm một chiếc gối cửa, nửa ngày mới sửa xong một mặt. Bảo cậu đo thanh kia, cậu đáp việc đang làm còn thiếu một chút. Sau đó Hứa Thận vào, thấy bông hoa trên lưng chiếc lược nhỏ có thêm một cánh, liền cho rằng cả ngày đã bị thứ ấy làm chậm. Thực ra cậu chỉ lấy chiếc lược làm cho em gái ra vào lúc nghỉ tay, Hứa Thận biết vậy, nhưng lúc này vẫn ghép hai chuyện lại với nhau, bảo người trẻ mắt tinh tay khéo, chỉ có lòng dạ chẳng chịu để vào đúng việc phải làm.

A Tuệ nghe vậy lập tức ngẩng đầu, hỏi có phải lấy trộm gỗ trong tiệm không. Hứa Thận nói chỉ một mẩu gỗ thừa, không tính là trộm. Bà lại chỉ nhớ mẩu ấy, như thể một mẩu ban ngày có người lén lấy đi, cuối cùng đều phải tính lên khoảnh khắc con trai nhà mình tối trở về này. Bà hỏi thầy Nhậm không quản sao, Hứa Thận nói thầy còn việc khác, không thể lúc nào cũng nhìn chằm chằm; nay mình phụ trách mảng này, tất phải tốn mắt hơn.

Đến đây, nỗi ngượng vì bị Đỗ Nhân chỉ ra chỗ sai mới tìm được chỗ khác để trút. Hóa ra người trẻ cũng đâu phải cái gì cũng giỏi, con trai bà làm việc còn phải bận tâm thay họ. Bà chan thêm cho anh một chút canh, không nhắc chuyện ban ngày may ngược mép áo. Anh cũng thôi hỏi về mắt mẹ. Trước một nồi hơi nóng, hai mẹ con mỗi người lược đi một đoạn nhỏ mình không muốn người kia thấy, bữa cơm vì thế lại ấm áp lạ.

Đêm khuya thu áo, A Tuệ sờ thấy chân tường hơi ướt. Ban đầu bà tưởng Hoàng Đậu làm đổ nước, đến khi sờ kỹ mới biết mảng tường sau giường cũng lạnh ẩm, một vệt nhạt men theo kẽ gạch bò ra nền. Bà kéo góc rương ra, ngồi nhìn hồi lâu, định gọi Hứa Thận về xem, nhưng con đã đi rồi. Mai anh còn phải đến bãi gỗ, cửa tiệm thuốc đang làm gấp, nhắc thêm chuyện chút nước này, chẳng biết lại mất mấy khắc làm việc.

Bà lấy một mảnh vải cũ che vết ẩm, chuyển giỏ kim chỉ lên cao. Nhìn từ cửa vào, trong phòng vẫn như lúc nãy, giường vững, cháo nóng, mẹ lặng lẽ chẳng gây thêm phiền phức gì. Chỉ có lúc sắp ngủ, bà không duỗi chân về phía tường nữa, sợ hễ chạm vào sẽ gặp đúng khoảnh lạnh nhỏ mà bà đã quyết định thay con rằng anh chẳng cần thấy.