Một gian nhà có thể ở

Ngày mười chín, Lục Nghiễn lần đầu ngủ đến sáng trong gian phía đông đã sửa xong. Mở mắt, chàng thấy một mảnh nắng nhỏ rơi bên chân. Chàng ngẩn ra một thoáng, tưởng mình vẫn ở Việt Phố, rồi nghe tiếng Diêu Gia mở cửa trong ngõ Giếng, tiếng trục cửa kêu cụt một cái ở cuối, theo sau là một tràng tiếng kéo ghế. Chàng cứ nằm yên, chẳng nỡ dậy ngay để chút thân thuộc ấy lại hóa thành chuyện thường ngày.

Cửa sổ vẫn mở ở bên hông, không khoét về phía cột như dự tính ban đầu. Bác thợ mộc Hà để lại hai lỗ đinh cũ, nhất thời chưa lấp phẳng được. Hôm qua Lục Nghiễn sờ qua, tay dính một lớp mùn gỗ mới. Hôm nay nắng vừa khéo lướt qua vết cũ ấy, rọi vào góc trước kia lúc nào cũng thấy tối. Chàng đưa tay vào, lòng bàn tay chẳng mấy chốc đã ấm lên.

Trước khi khởi hành từ Việt Phố ngày mùng chín, mẹ từng hỏi chàng chuyến này có thật sự xem được gỗ vào ngày mười hai không. Chàng đưa sắp xếp của thương hành cho bà xem, trước mùa thu Trừng Châu có một lô đồ chứa rỗng chờ kiểm, mình đến đêm mười một, bắt đầu làm từ ngày mười hai, không cần chạy vội hai đầu. Mẹ đọc không hiểu chữ về hàng hóa, đồ chứa, chỉ nhớ hai ngày ấy, sau đó dặn nếu về nhà cũ thì lấy cả chiếc nắp nhỏ cạnh bếp ra phơi, đừng chỉ lo mỗi cửa sổ.

Ngày mười hai khởi công, chàng giao ba trăm sáu mươi văn tiền chuẩn bị vật liệu. Thợ mộc Hà lựa hai miếng trong số gỗ cũ còn tốt, bỏ phần mục đi. Lục Nghiễn đứng trước đống vật liệu cũ, lại thấy vui hơn cả khi nhìn gỗ mới, bèn xắn tay áo định khiêng giúp. Thợ mộc Hà gọi chàng lại, bảo tay còn phải cầm bút, đến đầu nào nặng còn chưa nhìn mà đã xông vào. Chàng đành lùi ra trước, giúp nhặt đinh vương vãi. Nhặt được một gói nhỏ, cạnh ngón tay vẫn bị đâm một cái.

Bác thợ mộc nhìn chàng, bảo rảnh thật thì ra dời mấy món đồ vỡ dưới mái hiên. Lục Nghiễn làm luôn nửa ngày, quên cả bữa trưa. Đến khi Diêu Gia gọi ngoài cửa, chàng mới nhận ra lưng áo đã ướt đẫm. Nàng chẳng khen căn phòng đã đổi khác bao nhiêu, chỉ trỏ chỗ cửa sổ mới, bảo buổi chiều chỗ này sẽ nắng. Chàng đáp một tiếng, trong bụng vẫn nghĩ tấm gỗ vừa lắp thật đẹp. Chiều ngày mười lăm trở về, trước cửa sổ quả nhiên nóng. Chàng kéo ghế sang bên kia, nhớ lời nàng rồi một mình cười một lúc.

Ngày mười tám nghiệm thu nhà. Trận mưa ngắn mấy hôm trước đã qua, dưới chỗ ngói vá vẫn khô, thanh chống cửa sổ cũng đóng mở trơn tru. Chàng bước thử quanh chân giường và mép cửa, thợ mộc Hà đợi chàng thử, chẳng giục khen. Năm trăm văn còn lại được đếm đủ, cộng với một trăm hai mươi văn đặt công tháng sáu và ba trăm sáu mươi văn ngày mười hai, tổng cộng chín trăm tám mươi văn đã trả hết. Thợ mộc nhận tiền, nhìn ra sau nhà, bảo sau này nửa kia cũng có chỗ cần sửa. Lục Nghiễn nhìn theo, bên ấy vẫn như cũ, chợt thấy năm nay cứ để nó cũ thế cũng được, rồi cúi nhặt hết đinh rơi bên chân.

Giờ nằm trong gian này, nghe Diêu Gia lại nói chuyện với khách, rốt cuộc chàng cũng dậy, gấp chăn để bên cửa sổ, đẩy cửa đi lấy nước. Nàng nhìn thấy chàng từ phía đối diện, mắt lướt từ tóc xuống cổ áo, bật cười trước, hỏi nhà sửa xong rồi sao người lại như chưa tỉnh ngủ. Chàng đáp vì ngủ ngon quá, nàng hỏi thế có nên thu tiền ở cửa cho cả ngõ vào nằm thử không. Chàng cười múc nước, rửa mặt xong mới dám mời nàng chiều sang xem.

Buổi chiều Diêu Gia một tay xách hai quả lê chín, một tay kéo món đồ chơi ngựa tre đã hỏng ấy, tới cửa mới thở ra một hơi. Nàng nói đống này cứ để sau cửa, suýt lại làm người ta vấp, hôm nay định tháo, hỏi anh còn muốn nhìn thêm một lần không. Lục Nghiễn dựng nó bên trong cửa, đón lấy lê, nàng đi thử xem dưới cửa sổ có nóng không trước, sờ thấy lỗ chốt gỗ, nói cứ giữ góc này, sau treo mấy thứ lặt vặt lại tiện. Nàng đi qua đi lại, ngồi một lúc rồi đứng dậy, nói chỗ ghế đón gió dễ chịu hơn đầu giường, anh bèn dịch cả chiếc bàn nhỏ sang đó.

Dời bàn được nửa chừng, chàng chợt nhớ ban đầu mình đã tính sẵn cả lối nàng ra vào. Giờ nàng chỉ đặt quả lê xuống, đưa tay giữ góc bàn, bảo chàng đừng để chạm tường. Chàng đứng đầu bên kia nhìn nàng. Nàng ngước mắt hỏi còn dời nữa không, chàng mới bước tới, hai người cùng đặt bàn xuống cho vững. Diêu Gia chưa buông tay, cười nói lần này nàng đâu có đến nghiệm thu nhà giúp chàng. Lục Nghiễn bảo biết rồi, gọt lê cho nàng. Nhát dao đầu đã xén một dải vỏ vừa rộng vừa dày, phần thịt quả còn lại nhỏ đi cả một vòng.

Nàng cầm lấy xem, hỏi có phải chính chàng thích ăn vỏ không. Chàng lấy quả còn lại ra so, cười đến cầm dao cũng không vững, cuối cùng bảo nàng gọt trước. Nàng nhất định không chịu, lại chia nửa quả của mình cho chàng. Hai người ngồi ăn lê bên cửa sổ mới. Ngoài phố có người bán chỉ đi qua, Diêu Gia nghe thấy, chợt đứng dậy đuổi theo. Lục Nghiễn đi tới cửa, thấy nàng mua chỉ để may vải bịt vò nhà mình, chẳng phải vì gian nhà này. Khi chàng trở lại ngồi xuống, miếng lê vẫn ở bên tay.

Nàng phải về mở chum, vừa đến cửa, con ngựa tre hỏng đã móc vào góc váy. Diêu Gia cúi đầu gỡ, nói nó cứ mắc thế đấy, một ngày chẳng biết bao nhiêu lần. Lục Nghiễn giữ vòng tre đã lỏng. Nàng đứng thẳng lên, chợt lại cười, kể sau đó đã đem cho Tiểu Canh xem lần nữa, đứa bé vẫn chỉ hỏi sao không có bánh xe. Thợ mộc Hà bảo lắc thử, rơi ra nửa vốc vụn tre đen. Đứa bé cuống quýt phủi quần mới, đến đầu ngựa cũng chẳng cần nữa.

Lục Nghiễn cũng cười, bảo thằng bé lớn thật rồi, năm ngoái còn chẳng sợ trét bùn lên chiếc áo hồ của mẹ nó. Diêu Gia liếc chàng, hỏi sao biết chuyện năm ngoái, lúc ấy chàng mới nhớ là nghe chính nàng kể sau khi chàng về. Nghe mấy lần, vậy mà cứ như đã tận mắt trông thấy. Nàng mím môi cười, hỏi rốt cuộc chàng còn tháo hay thôi.

Hai người khiêng con ngựa tre ra dưới mái hiên. Tay Lục Nghiễn chạm vào đoạn tre ngày xưa đã cầm đến bạc màu, chàng vẫn muốn giữ lại. Diêu Gia ngồi xổm bên kia, gỡ sợi dây cũ đã lỏng trước. Vòng tre vừa bung, đầu ngựa đã mất dáng. Nàng dừng một lúc, chưa tháo tiếp ngay. Lục Nghiễn hỏi có thể giữ đoạn nhỏ ấy trước không. Nàng giơ đoạn tre trong tay cho chàng xem, khẽ bóp, bột mịn đã rơi ra từ bên trong.

Tre thừa từ lần nhà họ Hàn vá giỏ còn nhẹ hơn họ tưởng hồi ấy. Lục Nghiễn giũ bột tre trong lòng bàn tay xuống một tờ giấy bỏ. Diêu Gia lựa ra một đoạn tre cong còn cứng, chưa đầy nửa thước, đưa cho chàng. Đoạn này không bị tay cầm mòn trắng, cũng chẳng nằm ở đầu ngựa, nhưng là phần còn giữ được sau khi hai người lần sờ từng đoạn dưới nắng. Chàng lấy khăn khô lau rồi dựng dưới cửa sổ mới. Diêu Gia gom những mảnh tre còn lại, dặn đừng đốt trong bếp vì khói xộc lắm, cứ dọn riêng cùng đống gỗ mục trước.

Chiều tối Cao Giáng đến gọi Diêu Gia, thấy họ đã tháo rời ra thì cười bảo Tiểu Canh vừa hỏi đến ngựa tre, thật khéo chọn lúc, đang sắp tháo mới sực nhớ. Diêu Gia cũng cười, rồi chợt nói nếu Tiểu Canh còn muốn cưỡi thì cái vòng tre mới làm ở đầu phố chắc hơn, đừng đem đống này trả lại cho nó. Cao Giáng nói ai mua cho nó đây, chờ Thích Giá về rồi tính, giờ đi trước đã. Lục Nghiễn nhìn theo bóng nàng, nghe Tiểu Canh ở đầu ngõ hỏi sao ngựa biến mất rồi, mẹ nó đáp ngựa nghỉ rồi, con cũng nghỉ một lát đi. Tiếng cười qua một cánh cửa vẫn vọng trở vào.

Ngày hai mươi mốt chàng lại xuôi dòng, đêm hai mươi hai về tới Việt Phố. Mẹ đã mở mẩu thư chàng gửi hôm mười chín, thấy hình cửa sổ mới thì trước hết khen cuối cùng nắng cũng có chỗ chiếu vào, rồi hỏi sao không mang cái nắp nhỏ về. Lục Nghiễn lúc ấy mới nhớ ra, mình đã quên hẳn. Cha chàng đứng bên xem hình, chỉ hai chấm đen hỏi là gì. Chàng đáp lỗ đinh, cha bảo cứ tưởng là hai con mắt con trai mới treo lên để xem mái nhà đã đủ cao chưa.

Chàng cũng bật cười. Hôm sau, chàng cùng mẹ sang nhà một người bạn hàng cũ trả bát. Qua tiệm bánh, chàng chọn cho bà đĩa bánh có rìa xém. Mẹ hỏi lần này có phải chính chàng muốn ăn không, Lục Nghiễn đáp có. Bà mở gói giấy, bảo ăn trước một miếng nhỏ ngay trên đường, về nhà cha con lại cằn nhằn bánh rơi vụn. Nắng chiếu bên đường, bà giơ mu bàn tay lên che, để dành miếng kia cho chồng, miệng vẫn nói cái nắp nhỏ ấy không thể cứ để ẩm mãi.

Mồng tám tháng chín, chàng lại ngược dòng theo chuyến thứ hai chở đồ đựng về trước mùa thu, đêm mồng mười đến Trừng Châu. Trên thuyền lạnh hơn tháng tám. Lục Nghiễn kéo sát cổ áo cũ, chợt nghĩ không biết ba đêm Diêu Gia đi về nàng có lạnh không. Nàng đã kể trong thư rằng dọc đường có ăn lê, nhưng chẳng kể từng cơn gió đêm. Chàng đứng bên mui, bỗng rất muốn nghe nàng kể lại một lần, đến cả chuyện bát canh quá ngọt chàng cũng muốn nghe.

Về mở cửa nhà tổ, chàng thấy cửa sổ mới không dột, song trên bàn lại phủ một lớp bụi mỏng. Chàng múc nước rửa tay trước rồi sang gõ cửa nhà Diêu, nghe bước chân bên trong nhanh thêm hai nhịp. Diêu Gia mở cửa, nhìn chàng một cái đã cười, hỏi sao lần nào cũng như vừa chui khỏi thuyền, cổ áo còn chưa vuốt phẳng. Chàng cúi nhìn rồi cũng cười. Nàng gọi chàng vào, còn mình đi dời mấy tấm vải phủ vò chưa kịp cất.

Đêm đến, chàng mang chiếc nắp cũ mẹ nhắc về, đặt cạnh cửa, chỗ khó quên nhất. Đoạn tre cong vẫn nằm dưới cửa sổ mới, được nắng hong đến vàng nhạt. Chàng dịch nó một chút, nhường chỗ cho chiếc ghế cạnh cửa sổ. Ban nãy Diêu Gia đã ngồi đó một lát, tay cắt chỉ mảnh, nghe chàng kể hết chuyện cha hỏi về hình vẽ, cười đến đánh rơi đầu chỉ lên áo. Chàng đưa tay tìm giúp, chạm phải đầu ngón tay nàng ấm và nhẹ. Nàng về rồi, chỉ vẫn chưa nhặt hết, dưới cửa sổ còn một chấm trắng nhỏ.