Giao lại từng bó một

Mồng ba tháng sáu, trong kho mát có năm gói lá mới thu, hương thanh đến nỗi Lục Nghiễn dừng lại một thoáng ở cửa.

Dư Nhị Nương cầm lá mẫu của người mua mới đặt cạnh lá nhà mình. Bên kia muốn gói cơm thành gói hẹp hơn, thà lấy lá thon và đều chứ không thể chỉ lựa lá to. Bà lật xem một lúc, bỗng mất kiên nhẫn, đặt chiếc lá quá rộng sang bên, bảo trước kia chê chưa đủ to, bây giờ lại chê to, miệng người ta mà tự mọc thành lá được thì bà đỡ phải chạy hết vụ này sang vụ khác.

Lương Bách Thuận ngồi bên giá, tay trái lựa dây. Nghe vậy, ông cười bảo nếu miệng người ta thật sự mọc thành lá, người đầu tiên không chịu bán chắc chắn là bà. Dư Nhị Nương chỉ đống dây bên tay ông, nói đừng nhân lúc nói chuyện mà lại giấu dây ngắn vào đấy, hôm nay buộc được, đến lúc mở gói bung hết thì lại phải làm lại. Lục Nghiễn đặt sổ xuống, nhặt một sợi lên, sờ thấy mối nối, quả nhiên trong dây cũ có lẫn đoạn ngắn. Lương Bách Thuận chẳng cố ý, chỉ vì vai phải cử động khó, đống dây để về một bên ông cứ với không tới.

Chàng đổi chỗ hai đống dây dài và ngắn. Lương Bách Thuận nhìn qua, nói làm thế từ đầu có phải hơn không, mình ngồi lựa nãy giờ cứ như dọn đường cho kiến. Lục Nghiễn cười, đưa tay sờ chiếc giá chở hàng cũ, nhớ tới chân giá chính tay mình từng đỡ vào đêm tháng Tư ấy. Trong kho bây giờ vẫn có người gọi chàng là quản sự Lục, nhưng cuốn sổ sau lưng chỉ cho phép chàng ghi số thực theo phần thương hiệu đã kiểm định. Bản xếp chỗ ban đầu do anh Nghiêm giữ, chỗ trên thuyền cho hàng chờ xếp cũng đã được từng bên xác nhận.

Năm kiện này sẽ xuôi dòng đến một tiệm cơm gói lá mới chốt được. Mấy đợt sau của Cao Ký đã giao cho nhà khác. Nhắc đến chuyện đó, Dư Nhị Nương chỉ bực người mới coi việc mua hàng bên ấy về sau còn đem giá cũ ra hỏi lại một lần, như thể chỉ vì đã lâu không lấy hàng của bà, họ lại có thể quay về ép giá từ đầu. Bà chẳng vì có khách mới mà bảo giao kèo cũ chẳng đáng kể, cũng chưa coi những lần mua sau này của khách mới đều đã nằm trong tay mình.

Lục Nghiễn xem lớp bọc ngoài trước. Khi sắp mở gói thứ hai, Dư Nhị Nương bảo đợi đã, để bà tự làm. Dây siết chặt, trong nút buộc có chút hơi ẩm. Vừa lật lớp ngoài, mép mấy lá trên cùng quả nhiên đã gập trắng. Chàng đưa tay tách ra, chẳng lẫn chúng vào chồng lá lành. Lương Bách Thuận bên cạnh xuýt một tiếng, nói hôm qua đã nhắc đừng dùng sợi dây hẹp này, buộc cứ như bó củi.

Dư Nhị Nương hơi đỏ mặt, bảo hôm qua làm gấp cho kịp buổi tối, nghĩ lớp bọc ngoài dày, siết thêm một chút cho dễ xách. Bà lựa những lá bị gập hỏng ra, không để Lục Nghiễn ghi vào sổ là bị đè trên đường. Trong năm gói, họ chỉ tháo gói này, trải lại bằng lá bọc mềm và rộng hơn. Lục Nghiễn giữ một đầu, bà kéo phẳng từ đầu kia, đến khi thật ngay ngắn mới để Lương Bách Thuận buộc lại.

Ngoài cửa có người bán rong gánh bánh nóng đi qua, hương bánh hòa với mùi lá. Lương Bách Thuận định gọi, Dư Nhị Nương bảo sáng chẳng phải đã ăn rồi sao. Ông xoa bụng, nói ăn rồi với bây giờ thấy thơm hay không là hai chuyện khác nhau. Lục Nghiễn vừa đè gói vừa cười, tay trái vừa lỏng thì góc lá bật lên. Dư Nhị Nương bảo khoan cười, đè xuống. Chàng vội ấn lại mà vẫn chưa nhịn được cười, thấy lần này đến một gói lá cũng biết chọn đúng lúc để chống lại mình.

Bọc lại xong, Lương Bách Thuận nới rộng vòng dây, chỉ cho Lục Nghiễn chỗ xách. Nút ấy quấn thêm một vòng ở một bên so với thường lệ, sức nặng dồn lên hai đoạn dây bản rộng, không siết hết vào một chỗ. Lục Nghiễn quấn theo, lần đầu thừa một vòng vướng. Lương Bách Thuận bảo chàng lật ngược rồi, chàng tháo ra, tự làm lại một lượt. Trước kia chàng quen chỉ người ta ôm vò, chèn gỗ, còn cái mép gói lá này lại thuộc tay nghề của Lương Bách Thuận. Ngón tay ông lúc lỏng lúc chặt, nhìn thuận hơn hẳn lúc chàng tự làm.

Dư Nhị Nương nhìn một lúc rồi cầm lá mẫu ra trước cho anh Nghiêm kiểm, không đứng bên canh từng động tác. Lục Nghiễn và Lương Bách Thuận ngồi dưới chân giá, buộc thêm một đoạn đai bản rộng cho mỗi gói trong bốn gói còn lại. Tay phải Lương Bách Thuận không giơ cao được, gặp chỗ xa thì nhờ chàng xoay gói, không còn vì ngại lên tiếng thêm một lần mà cố với đến đau vai. Hai người xoay tới xoay lui, kéo cả mấy chiếc lá rời dưới đất vướng đầy quanh chân.

“Cô Diêu bên cậu, giờ vẫn chỉ chịu vị chua thôi à?” Lương Bách Thuận chợt hỏi.

Lục Nghiễn đang cầm dây, nghe đến họ Diêu thì tay chậm lại. Chàng đáp nàng cũng tự thêm đường. Lương Bách Thuận cười, bảo hồi trẻ ai chẳng thích tỏ ra mình giỏi. Xưa ông ăn cay, chỉ mong người khác thấy mình ăn được bao nhiêu, đêm về uống nước đến nuốt cũng phải lén. Ông hạ giọng khi kể. Lục Nghiễn hỏi Dư Nhị Nương có biết không, Lương Bách Thuận liếc ra cửa, cúi đầu bảo chàng nói khẽ thôi.

Lục Nghiễn nhìn theo, Dư nhị nương đang đứng không xa, tay xách hai chiếc bánh nóng mới mua, rõ ràng đã nghe được một nửa. Bà đặt một chiếc bên chồng, nói ngày trước lén nuốt nước, chẳng lẽ mình chưa từng nửa đêm dậy đun nước. Ông ngẩn ra, rồi cười lớn, cười rung vai, lập tức lại hít vào, tự đưa tay trái đè xuống, không để người khác vây lại hỏi trước.

Bánh nóng lắm. Dư Nhị Nương bẻ nửa chiếc cho Lục Nghiễn. Tay chàng đang bận, Lương Bách Thuận đứng bên chỉ một chỗ khô bảo bà cứ đặt xuống trước. Bà đặt bánh rồi đi ra phía trước, chẳng lấy nửa chiếc bánh ấy làm cớ nhờ chàng bỏ thêm công vào kiện nào. Lục Nghiễn buộc xong vòng dây trong tay mới thong thả ăn. Chút tương lộ ra ở chỗ cắn, ngọt đến mức chàng nhớ ra trong đĩa mơ hôm hai mươi bảy, Diêu Gia thật ra đã cho ít hơn chàng nửa thìa đường.

Mồng bốn, tiệm cơm gói lá cử một người thu mua thạo đường tới. Ông tự xem cả năm gói rồi ký nhận cho chuyến sau chuyến mồng năm đã định ban đầu. Ông lớn tuổi hơn Dư Nhị Nương tưởng, mắt rất tinh, lúc lật xem mẫu cố ý nhặt ra những lá quá rộng. Bà chẳng cố tâng bốc, chỉ bảo mấy lá ấy để dùng lẻ, phần của ông sẽ đúng bề ngang lá mẫu. Ông gật đầu, lại hỏi sau tháng sáu còn ra mấy đợt. Bà đáp phải xem lá hái lần tới, hôm nay bà chỉ chốt số cho năm gói này.

Lục Nghiễn đứng bên ghi theo những gì họ đã thỏa thuận, ghi xong đọc lại một lượt, hai bên cùng xác nhận mới gấp sổ. Người thu mua còn có một lô ống tre rỗng muốn mang theo, hỏi có thể tính chung không, anh làm công họ Nghiêm đứng ở cửa đáp lô ấy phải đếm riêng, đồ trên giá đã xếp theo lô nào thì đâu thể chỉ vì cùng một người mang đi mà gộp cả thành một kiện. Lục Nghiễn lật sổ sang trang sau, đợi ống tre thực sự được đếm rồi mới ghi, chẳng vội nhận lời thay Nghiêm cả việc xếp chỗ.

Mồng năm trời vừa sáng, hàng được đưa lên thuyền. Năm gói không nặng nhưng cồng kềnh, hai người khiêng mỗi gói đều phải nghiêng mình qua ván. Lương Bách Thuận chỉ đứng trên bờ chỉ chỗ nắm quai, không tranh gánh với đám trai trẻ. Thấy một gói nghiêng xuống, ông gọi Lục Nghiễn dừng lại. Lục Nghiễn đổi tay đỡ, phát hiện một đầu giá cũ của mình mắc vào vòng sắt bên mạn thuyền. Chàng lùi nửa bước, gói hàng mới lỏng ra, tránh được vì cuống mà giật rách cả lá lẫn dây.

Chuyến này vừa hay Doãn Thuận Khánh không cầm lái. Người trực ở bến ghi theo số hàng thực xếp tại đây, bảo đặt yên năm kiện trước rồi mới cho lồng gỗ phía sau qua. Lục Nghiễn nghe tiếng lồng gỗ động, quay lại thấy một con gà mái thò nửa cái đầu ra khỏi cửa lồng, mắt tinh lắm, nhìn chằm chằm cọng cỏ cạnh chân chàng. Người khiêng lồng vội nhét đầu nó vào, cười bảo sáng nay nó ăn còn no hơn mình, ra đến sông lại muốn xin người ta. Mấy người bên cạnh đều cười, và con thuyền vẫn rời bờ giữa chút tiếng cười ấy.

Phiếu xếp hàng được giao cho anh phụ việc họ Nghiêm, Lục Nghiễn giữ riêng bản chép số đã đối chiếu của mình. Còn hai ngày mới tới Việt Phố, giấy xác nhận nhận hàng từ đó gửi về cũng phải mất một quãng đường sông. Chàng chỉ ghi rõ việc niêm và xếp hôm nay, chẳng ghi trước hai chữ nguyên vẹn ở nơi hàng còn chưa tới. Dư Nhị Nương cất bản của chủ hàng, nhìn buồm kéo lên, vai từ từ hạ xuống một chút, rồi quay sang hỏi chồng con hình nhân gỗ ở nhà rốt cuộc đã đứng được chưa.

Lương Bách Thuận bảo đứng được, còn lộn thì thiếu một chút. Bà đáp mình đâu hỏi có thiếu một chút không, dặn ông hôm nay đừng lại gọt mất một bàn chân. Lục Nghiễn đi phía sau nghe hai câu ấy, bỗng rất muốn xem món đồ đã được nhắc bao ngày mà vẫn chưa lộn được. Thấy chàng cười, Lương Bách Thuận hẹn luôn chiều mùng sáu, nếu chàng có mặt thì đến xem giúp. Mảnh gỗ của bác thợ mộc Hà quả có ích, giờ ông đã biết chẳng phải cứ gọt chân dài ra là xong.

Mồng sáu chàng đến, hình nhân gỗ đã được mắc giữa hai sợi dây mảnh. Lương Bách Thuận giật nhẹ tay trái, nó quả nhiên lộn được nửa thân, đầu qua trước nhưng chân mắc lại, treo lơ lửng ở đó như người bị dốc ngược mà chẳng chịu thua. Tiểu Canh cũng đến, ngồi xổm thấp hơn người lớn, ngửa đầu nhìn hồi lâu rồi bỗng bảo thế này cũng hay, ít ra cơm chẳng chui được vào bụng.

Cao Giáng vỗ lưng thằng bé, hỏi ai dạy nói linh tinh thế, nó đáp tự con nghĩ ra. Mấy người trong nhà cùng cười. Lương Bách Thuận vẫn chưa chịu thôi, chỉnh lại độ căng của hai sợi dây rồi thử lần nữa. Lần này hình nhân thật sự lộn qua, rơi về mặt bên kia, nhưng đầu gối lại gập theo một hướng kỳ quặc. Dư Nhị Nương cười đến phải lấy khăn che miệng, bảo nếu nó hóa thành người thật, việc đầu tiên sẽ là tìm Lương Bách Thuận đòi đôi chân.

Lục Nghiễn ngồi bên cửa, nhìn mẩu gỗ nhỏ đổi hướng trên những đường chỉ tay. Ngày thường cứ thấy gỗ là chàng nghĩ trước xem nó kê được vật nặng bao nhiêu, che chỗ nào khỏi vỡ. Lần này một mảnh gỗ mỏng chỉ dùng để chọc mấy người cười, vậy mà khiến người ta ngồi cả buổi chẳng muốn đứng lên. Lương Bách Thuận hỏi con ngựa tre ngày trước của nhà họ Lục còn không. Chàng đáp vẫn ở sau cửa nhà họ Diêu, không cưỡi được nữa. Tiểu Canh nghe vậy liền bảo có bánh xe mới hay, rồi quay đầu nhìn chăm chăm hình nhân treo ngược.

Trời nóng, Dư Nhị Nương mở rộng cửa, gió từ đầu ngõ lùa vào, mang chút hơi ẩm của vải giặt bên kia phố. Sợi dây trong tay Lục Nghiễn vẫn chưa quấn đúng chỗ nhất. Chàng tự thử, hình nhân đã sấp xuống trước. Lương Bách Thuận cười chàng biết tính mà chẳng biết lộn. Chàng cũng cười, tháo ra mắc lại giữa các ngón tay. Ngoài sân có người giục lát nữa thu sọt. Dư Nhị Nương đáp lời, đứng dậy đi làm. Hình nhân gỗ trong nhà vẫn lộn hết lần này tới lần khác, cho đến khi một dăm gỗ mỏng gọt ở bên tai nó rơi xuống đầu gối Lục Nghiễn, khẽ bám lên áo chàng vừa giặt sạch.