Tấm biển hiệu không hương

Lần đầu mang đi tám cành, bốn cành đỏ nhạt, bốn cành trắng ngà. Cố Thanh dùng giấy cũ ngăn các đầu hoa, đi qua bức tường cong mới xây, giỏ khẽ cọ mép gạch một cái, nàng lập tức quay lại nhìn. Tường đã không dính tay, nhưng mép vẫn có một hạt cát nhỏ móc vào giấy gói. Nàng xoay giấy sang hướng khác, không bày hết hoa quay ra ngoài cho người ta xem như trước nữa.

Hứa Đàn lựa hàng bên ngoài phòng sổ sách. Xem hết tám cành, nàng giữ bảy, đặt riêng một cành trắng ngà bên cửa sổ, bảo chân cánh có một vòng sẫm màu hơn. Cố Thanh đưa lại gần nhìn, hóa ra lúc cuộn mép, tay nàng từng dính màu đỏ nhạt, lau rồi nên không thấy rõ. Nàng toan nói mai trắng vốn cũng có chút đỏ ấy, nhưng trông sang mấy cành trắng tinh còn lại, nàng rút cành ấy về, nói lần sau sẽ bù cho đủ.

Trong phòng sổ sách còn chưa có chiếc tủ hoàn chỉnh, những trang sổ được chặn trong một hộp đựng thức ăn cũ. Văn Kế Xương vào cửa thấy hoa mai lụa cắm dưới cửa sổ, đưa tay chạm cánh hoa, hỏi có thể thêm chút hương không, nói khách cứ tới gần là hỏi. Nghe chữ quen thuộc ấy, Cố Thanh không còn ngượng ngùng như hồi ở chợ Tây, chỉ giải thích mình chỉ biết làm ra màu này, không biết giữ mùi mai thật trong lụa.

“Thế ngâm hương liệu thì sao?” ông hỏi.

“Hương sẽ đổi, lụa cũng sẽ đổi. Bây giờ ngửi thấy, đến lúc giao đi chưa chắc còn như thế.”

Văn Kế Xương lại nhìn đóa hoa, như thể người thợ bớt nhận lời một câu thì món quà của ông cũng bớt đi một phần thể diện. Bên cạnh, Hứa Đàn tách bảy cành đã nhận ra, bảo khách buôn đến bàn giá gạo, ngồi bên bàn toàn mùi thơm ngọt cũng chẳng hay. Hơn nữa, hoa này dùng để cấn công xây tường, đâu phải mời người ta thi triển phép tiên. Cố Thanh suýt bật cười, song nén lại, kẻo giống như mượn lời vợ để đối đầu với chồng.

Cuối cùng Văn Kế Xương chuyển cành hồng nhạt về chỗ mình ngồi. Chê thì chê, ông vẫn giữ. Ông hỏi thân cành có thể ngắn hơn chút không, Hứa Đàn lập tức nói mẫu đã chọn rồi, muốn cành ngắn thì đặt làm riêng, đừng đổi luôn hàng người ta giao lần tới. Cố Thanh chợt thấy rất thích nghe câu ấy. Ở chợ Tây, người hỏi mua hoa lúc nào cũng có thể thuận miệng thêm một yêu cầu, nói ra dường như chẳng tốn thêm chút hơi nào, vậy mà cô phải về thức thêm một đêm.

Nàng đem một cành về. Bà trông thấy liền hỏi sao lại thừa. Cố Thanh bảo hoa bị bẩn, người nhận hàng không chịu lấy. Thẩm Tố đón lấy, chầm chậm xoay hoa ra chỗ sáng, nói khách lựa kỹ. Cố Thanh vốn chờ bà bảo có thể sửa, nghe thế hơi bực, cố ý đặt cành hoa ra xa. Bà cũng chẳng nói đỡ cho nàng, chỉ lấy sợi chỉ trắng ướm lên nhụy thêm một lần, nói nếu tự mình cài thì chẳng ngại màu này. Rồi bà rút chiếc trâm gỗ trên đầu xuống, thử cài hoa bên tóc mai.

Sắc trắng ngà hiện bên mái tóc bạc khiến Cố Thanh ngẩn người. Ngày thường nàng chỉ để ý bàn tay, đầu gối của bà và chiếc áo ngoài cũ bên bàn, hiếm khi ngắm kỹ một bông hoa bà cài trông ra sao. Thẩm Tố hỏi có lệch không. Nàng đưa tay chỉnh ngay, chợt bật cười, nói bà mà cài bông ấy, chủ tiệm Văn lại càng bảo cháu làm cho người trẻ là sai. Bà đáp vậy cứ bảo bà chưa đủ già, chẳng cần tiếc với ông ta câu ấy.

Hôm ấy nàng không để bà cuộn cánh giúp không công. Số hoa còn lại phải làm gấp, bà tự đưa tay lấy cuống, bảo quấn chỉ thì giúp được, xâu kim nhỏ thì không. Cố Thanh giữ lại cành không thể giao khách, hỏi tính công cho bà bằng một cành hoa được không. Thẩm Tố nói bà muốn cài bông mình thích, đâu phải làm việc để đổi lấy, rồi thêm rằng nếu quấn chỉ đến trễ bữa thì cháu lo hâm cơm. Cố Thanh nhận lời, rốt cuộc vẫn quên một lần, nước trên bếp đã cạn đi một lớp mỏng. Bà lấy muôi gỗ gõ thành nồi gọi nàng, cả hai mới cùng cười.

Ngày mười một tháng chạp, mười ba cành còn lại đã làm xong, trong đó có cành mai trắng thay thế. Nàng chia hai lượt giao cho đủ. Hứa Đàn nhận lượt nào thì đánh dấu số lượng lượt ấy. Khi nét bút cuối cùng hạ xuống, Cố Thanh vô thức sờ túi tiền, túi vẫn chỉ nặng chừng ấy. Công thợ đổi bằng hai mươi cành hoa đã nằm trên tường, đâu có trở về để nàng mua thêm lụa khác. Nàng ngẩng lên nhìn cửa sổ phòng sổ sách. Văn Kế Xương đang cho một người khách xem cành hồng nhạt, bảo màu rất chuẩn, người làm ở ngay phía tây.

Vị khách họ Diêu, là Diêu Liễu, chủ tiệm hoa ở chợ Đông. Bà lớn tuổi hơn Cố Thanh, vào cửa đã thu áo choàng thật gọn, không để nước mưa văng lên bàn. Cách bà xem hoa cũng khác Hứa Đàn. Bà ít bẻ ngược cánh, trước tiên nhìn cách các phần trên cả cành được bố trí xa gần, rồi lần từ gốc cành lên tìm đường chỉ. Bà hỏi có phải cháu gái Thẩm Tố không. Cố Thanh đáp phải, thấy người ta gọi tên bà nội trước thì vừa gần gũi vừa có chút tiếc nuối khó nói thành lời.

Thuở nhỏ Diêu Liễu từng xem làm hoa ở chỗ Thẩm Tố, sau tự mở tiệm, nay đã có ba người đàn bà làm thường xuyên. Nàng không nói muốn nhận trọn công cả mùa đông của Cố Thanh, chỉ hỏi ngày mai có thể mang vài cành đến Đông Thị không. Ngắn dài đều được, phải xem bán cho ai trước. Cố Thanh gật đầu quá nhanh, Diêu Liễu cười, nói cũng không cần đến tay không, mang một cành không muốn bán, tôi xem cô tự thích thứ gì.

Suốt đường về nhà, nàng nhẩm thử tên tiệm ở chợ Đông ấy. Trên biển đề “蓼花记” (Liễu Hoa Ký). Tên chẳng có gì to tát, vậy mà nghe như một nơi có thể làm ăn lâu dài, khác hẳn nửa viên gạch ngày nào nàng cũng phải dời đi. Nàng soạn lại những cành mai, cành trà còn dư từ những lần bán lẻ trước, chọn ra mười hai cành, còn lục cả chiếc áo ngoài đẹp ra, rồi mới nhớ có phải ngày Tết đâu. Bà hỏi sao bỗng dưng tìm áo, nàng nói bên chợ Đông muốn xem hàng. Nói xong lại thấy giọng mình cứ như được người ta mời hẳn hoi, bèn thêm rằng họ chỉ xem, chưa chắc mua.

Sáng sớm hôm sau, cô đi men theo lối qua cầu. Trước cửa xưởng ô nhà họ Chu đã có vải dầu phơi, cô ngửi thấy mùi khô và hăng ấy thì nhớ đến đoạn nan gãy trên vai Chu Quý Bình. Anh không đứng ở cửa, chỉ có một người đàn bà mặc áo ngắn đang chia cán ô theo độ dài. Thấy cô nhìn, chị hỏi có phải tới lấy đồ không. Cố Thanh vội lắc đầu, rảo bước nhanh hơn, thành ra trông như thật sự đã làm chuyện gì cần giải thích.

Người ở chợ Đông ăn mặc tươm tất hơn người chợ Tây, ngay cả người giao hàng cũng thường có một chiếc áo ngoài để thay. Cố Thanh đứng ngoài cửa tiệm phủi gấu váy, tháo mảnh vải cũ quấn ở quai giỏ cất vào tay áo rồi mới bước vào. Diêu Liễu đang dặn người làm gói lại một hộp hoa, thấy nàng đến thì nhường một khoảng vải sạch bên quầy. Lúc lấy hoa ra, nàng bỗng sợ trên vải dính dù chỉ một chút bùn, bất giác giấu mép tay áo ra sau lưng.

Diêu Liễu nhận ra cô căng thẳng, cũng chẳng nói lời trấn an. Bà chia hoa làm hai nhóm. Một nhóm có thể bán làm đồ cài đầu, nhóm kia hợp bày trên bàn, chỉ bán được cho khách quen. Cành Cố Thanh thích nhất lại nằm trong nhóm sau. Cô hỏi vì sao, Diêu Liễu chỉ đầu hoa, bảo nó chĩa về trước quá, cài bên tai dễ che mắt. Cắm vào bình thì đẹp, chẳng có chuyện hơn kém. Cố Thanh thử giơ cành hoa lên bên tóc mai, quả nhiên không thấy góc quầy đâu, bất giác bật cười. Nỗi bực vì tưởng cành hoa bị xếp hạng thấp cũng vơi đi đôi chút.

Khi bàn giá, Diêu Liễu đưa giá nhập hàng, khác với giá Cố Thanh bày bán ở chợ Tây. Cô nói tủ, hộp, người làm, cả khách quay lại vì bán nhầm, đều cần người lo. Nếu Cố Thanh thấy phần tiền tiệm thu thêm đều là lấy mất của mình, cứ bán theo cách cũ, khỏi gượng làm chung. Cố Thanh vừa nghe vừa nhìn ba người đàn bà sau quầy, ai nấy cúi đầu. Một người cứ tháo một bông hoa ra quấn lại, trước mặt chất một đống chỉ vụn bỏ đi. Bấy giờ cô mới hiểu dưới tấm biển hiệu cũng có bao việc phải làm ngoài chuyện đợi người ta giao hoa.

Diêu Liễu bằng lòng nhận trước mười hai cành theo hai kiểu để bán thử, năm ngày sau đến xem hàng còn lại, bán được thì thanh toán, chưa bán được có thể đổi mẫu. Cố Thanh chưa nhận lời ngay, hỏi có thể trả trước nửa tiền vật liệu không. Diêu Liễu bảo lần đầu cứ làm như vậy, đôi bên đều chưa biết khách có chuộng không, nếu lần nào cũng bán được thì hẵng bàn chuyện giao định kỳ. Cố Thanh không cam lòng, cuối cùng vẫn lựa tám cành đưa bà, giữ lại bốn cành cho mình, nói lần này cứ gửi ít một thôi.

Diêu Liêu ngước lên nhìn cô, vậy mà không rút lại lời, chỉ bảo người làm ghi tám cành. Đến mục người giao hàng, người làm hỏi ghi nhà họ Thẩm hay nhà họ Cố. Cố Thanh đáp Cố Thanh, giọng to hơn lúc trước. Người phụ nữ đang quấn chỉ sau quầy liếc nhìn cô rồi lại cúi xuống. Cô bỗng thấy vui đôi chút. Hai chữ ấy chẳng thuộc về bà cô, cũng chẳng phải cách gọi người đi giao hàng hộ, và có thể ở lại đây năm ngày cùng tám cành hoa.

Diêu Liễu tiễn nàng ra cửa, nói tiệm không ghi tên từng người, trên hộp vẫn đề Liễu Hoa Ký. Cố Thanh khựng bước trong thoáng chốc. Nàng hiểu ý, song vẫn chưa muốn cất hết niềm vui vừa có, chỉ đáp mình biết rồi, trên giấy ghi rõ người là được. Diêu Liễu gật đầu, lại dặn lần sau đừng chọn ngày mưa mà đến, hơi ẩm trong hộp hoa lụa đâu thể giũ sạch như giũ áo lúc bước vào cửa.

Trên đường về ngang nhà họ Văn, Cố Thanh không gõ cửa nhờ người ta khen hoa giúp nữa. Hoa mai trên đầu tường đang nở rộ, nàng thấy một người khách buôn định với tay vin cành thì bảo cành mảnh, đừng bẻ, rồi chỉ cho ông ta cành mai lụa ở phòng sổ sách nhà họ Văn. Người ấy cười hỏi có thể vào xem cây không, Cố Thanh nhìn sang sân nhà mình, bà nội đang ngồi chỗ sáng tháo một bọc cũ. Nàng chỉ nói đứng bên kia tường cũng thấy được, không đẩy cửa ra.

Tối đến nàng kể cho bà nội chuyện gửi bán tám cành hoa, cả chuyện đã ghi tên mình. Thẩm Tố nghe xong, xoay chiếc trâm hoa trong tay một vòng, kể lần đầu có người gọi mình là thợ Thẩm, bà về nhà quên nêm muối vào canh, cả nhà ăn đến đáy bát mới nhận ra. Cố Thanh hỏi khi ấy bà có vui không. Bà nhìn bóng trên cửa sổ, thoạt tiên bảo có gì đâu, một lát sau lại nói vui chứ, sao không vui. Nàng cũng cười, đặt bốn cành chưa bán dưới cửa sổ, thấy trong nhà sáng hơn mọi ngày một chút, thứ ánh sáng có thể nói ra mà cũng có thể giữ riêng.