Khi con trở về

Lục Tải lật ngược bức vẽ hình nhân nhìn một lượt, hỏi có phải mẫu buộc dây cho lô hàng mới không.

Ngày hai mươi hai tháng sáu, Lục Nghiễn vừa từ hãng về, trên người còn vương chút mùi cỏ khô trong kho. Mẩu thư Diêu Gia gửi xuôi dòng hôm mười chín đã tới vào đêm hai mươi. Chàng kẹp nó trong cuốn sổ mỏng, giở ra xem mấy lần, hôm nay mang cả về nhà. Khi chàng lật những bản vẽ nhà cũ, mẩu thư trượt xuống bàn. Cha chàng nhặt lên, thấy chân to hơn đầu, lại còn treo trên dây, vẻ mặt nghiêm túc hơn cả khi xem bất cứ tờ phiếu đàng hoàng nào.

Chàng vội lấy lại, bảo người ta tiện tay vẽ thôi. Cha hỏi người hay khỉ, mặt Lục Nghiễn nóng lên, đáp là người gỗ đang tập lộn nhào. Lục Tải cuối cùng cũng nhìn ra, cười nói trước kia mình từng thấy, cứ tưởng chàng coi hàng lâu quá rồi, đến một con khỉ gỗ cũng phải hỏi buộc thế nào mới đưa lên thuyền. Mẹ từ bếp đi qua, nghe nửa câu sau cũng cười. Lục Nghiễn cất tờ giấy, hai tai vẫn nóng, suýt nữa lại đặt ngược bản vẽ sửa nhà vừa lấy ra.

Bản vẽ của bác thợ mộc Hà là bản chàng nhờ đo riêng trước khi rời bến. Chỉ sửa một gian ở được phía đông, thay những viên ngói cần thay, xử lý ẩm ở chân tường trước, cửa còn khép được thì cứ dùng. Lúc ấy Lục Nghiễn chưa quyết, bác Hà cũng đã xếp lịch làm cho nhà khác, phải đến giữa tháng tám mới thực sự khởi công, nên chỉ gửi bản vẽ và tổng tiền theo thuyền xuôi dòng cho chàng. Giờ chàng cùng cha mẹ xem lại, căn nhà vẽ dưới đèn nhỏ hơn quá nửa so với căn chàng từng hình dung trước khi về quê.

Ban đầu chàng dành sẵn một nghìn tám trăm văn, thợ Hà tính lần này chín trăm tám mươi là đủ. Lấy gỗ còn tốt ở nhà tổ vá góc cửa sổ, chỗ hỏng mới thêm gỗ, khỏi tháo cả cửa gian chính ra làm lại. Cha chỉ vào cửa sổ, hỏi sao phải đổi một bên cho sáng hơn. Lục Nghiễn đáp mái hiên sâu, ban ngày cũng tối, ở đó cứ phải dời đèn. Nói vậy mà trong lòng chàng lại vang lên câu của Diêu Gia, đã định ở thật thì trước hết mở rộng thêm chút. Khóe miệng chàng bất giác động đậy.

Lâm Thiến thấy vậy, không vạch ra, tự xoay tờ giấy sang, hỏi giường đặt phía nào. Lục Nghiễn chỉ cho bà, cha lại chê bàn chật, nếu có người tới ngồi chẳng phải chỉ đủ một cái ghế sao. Mẹ nói trước hết để nó tự ở được, chẳng lẽ chưa về mà trong nhà đã xếp đủ chỗ cho mười khách; nếu thật có người quan trọng, thiếu một cái ghế, lẽ nào không chuyển thêm được.

Lục Tải hừ một tiếng, bảo cái ghế đẩu năm ấy ông làm cho bà thì bà chê cao quá, cưa ngắn đi rồi lại bảo mang ra trước bếp kê chân cũng với chẳng tới. Lâm Thiến lập tức cười, nói ấy là vì ông nhất quyết bắt một cái ghế làm việc của hai cái, vừa để ngồi vừa để kê chân lấy đồ, bà còn chưa mắng ông tiết kiệm gỗ đến mức ăn cả vào chân ghế. Hai người cứ thế nói qua nói lại, Lục Nghiễn ngồi giữa hình dung cái ghế bị cưa ấy, bỗng chẳng sao vẽ mọi chỗ trên bản vẽ trước mặt cho tuyệt đối không sai được nữa.

Chàng ghi tổng số chín trăm tám mươi văn ở góc giấy, nói với cha mẹ trước hết trả một trăm hai mươi văn đặt công, tháng Tám khởi công thì đưa thêm ba trăm sáu mươi văn để chuẩn bị vật liệu mới, kiểm tra xong xuôi mới trả nốt năm trăm. Thợ Hà chỉ dùng phần gỗ tốt còn sẵn ở nhà tổ. Cây xà cũ dưới mái hiên nhà họ Diêu từng dùng để trừ nợ tiền mơ vẫn ở nhà họ Diêu, gỗ còn nguyên, đâu thể chỉ vì bây giờ chàng nhớ tới gỗ mà tháo nó đem sang đây. Cha hỏi lần này đã thỏa thuận chắc với thợ Hà chưa. Chàng đáp đến Trường Can sẽ nói rõ trực tiếp, tiền chưa trả thì chưa ghi như thể nhà đã sửa xong.

Nghe đến đó, cha lại nhìn bàn tay phải còn run, nói khẽ nếu là trước kia thì vá một góc này chẳng cần đợi tới tháng tám. Nói xong ông vẫn đưa tay về phía tờ giấy, chừng như còn muốn vẽ cho con xem đầu nào thay được. Lục Nghiễn đưa bút sang, cha thử cầm, ngòi bút run trên khoảng giấy trắng, cuối cùng lại đặt xuống, hỏi Hà lão Tam giờ còn dùng cái bào dài ấy không.

Lục Nghiễn đáp còn dùng, lưỡi bào mài rất mỏng, mặt gỗ bào xong sáng bóng. Cha gật đầu, kể hồi trẻ mình cứ thích nắm cán sát vào tận trong, sau bị thợ cả lấy miếng gỗ gõ vào tay. Nói đến cái gõ, ông tự cười trước. Lúc ấy Lục Nghiễn mới biết hồi đó cha cũng có lúc bị đem ra trêu cùng những người thợ mộc ấy, đâu phải lúc nào cũng ngồi trên nhà chính cho người khác nghe ông định giá.

Tối đến, mẹ cất riêng tiền lẻ mua thuốc mua rau vào túi vải, bảo sang nhà chị chẳng tiêu hết, còn dư một ít, vẫn mua được vài món bà thích ăn, con chẳng cần hễ thấy mẹ sờ đến tiền là nhét thêm vào. Lục Nghiễn nhìn bà bỏ một đồng tiền cũ trở lại, hỏi bao giờ chàng được đi mua cùng mẹ thứ bánh có viền cháy giòn ấy. Bà bảo đợi lần sau con thật sự rảnh, đừng vừa mua vừa ngó ra bến, bánh chưa tới miệng mà người đã lên thuyền.

Chàng nói chiều mai vốn có thể nghỉ, mẹ lại bảo mai đã hẹn với người mang lời chị chàng đến, bà phải sang phố đông, chẳng đợi chàng. Lục Nghiễn sững một thoáng rồi cười, nói vậy chọn ngày khác. Mẹ cũng cười. Bà chẳng có vẻ gạt chàng đi, chỉ là buổi chiều của mình bà đã thực sự dành cho một việc khác. Chàng ngồi bên bàn, nghĩ đến hình nhân treo ngược trong thư Diêu Gia, chợt cũng rất muốn có một buổi chiều chỉ để đi xem nó sẽ lộn ra sao.

Sáng sớm ngày hai mươi bốn, chàng lại theo thuyền ngược dòng đến Trừng Châu. Sổ dụng cụ hoàn về bến này còn hai chỗ phải đối chiếu trực tiếp cho xong, cuối tháng chép mang về, mồng ba tháng Bảy lại kiểm đợt tiếp theo ở Việt Phố. Lịch trình đã ghi lại ở cả hai đầu, mẹ không cần nghe động tĩnh ngoài bến mà đoán ngày nào chàng về. Cha tiễn ra cửa, không hỏi còn ai thiếu nợ nữa, chỉ dặn coi chừng tấm ván bậc lên lầu ở nhà cũ. Nếu nó lỏng thì ở tầng dưới, đừng vì bớt một bước mà tự giẫm lên trước.

Lục Nghiễn đáp đã biết, bọc bản vẽ sửa nhà vào vải. Vừa định đi lại được cha gọi. Lục Tải lấy bên cửa sổ một đoạn dây mềm đã chia sẵn, bảo chàng mang theo. Buộc giấy không cần dây thô quá, dây xơ ra sẽ kéo rách giấy. Chàng cầm trong tay, dây chỉ dài hơn một gang, chẳng đáng ghi riêng vào cuốn sổ nào, vậy mà quả thật thuận tay hơn sợi chàng vớ đại lúc trước.

Thuyền đi ba ngày, gần tối ngày hai mươi sáu thì tới Trừng Châu. Lục Nghiễn đối chiếu cho rõ hai dòng cần bổ sung ở bến nhà trước. Hôm sau còn phải kiểm lại, hôm nay chưa thể nói đã xong hết. Khi chàng rời đi, anh phụ việc họ Nghiêm hỏi có phải chàng sắp sửa nhà tổ không, cười bảo cuối cùng cũng thôi ngày nào cũng chỉ lấy một chiếc chìa khóa ra ngắm. Chàng đáp chỉ sửa một gian. Anh Nghiêm nói một gian cũng tốt, lúc về có chỗ ở mà nửa đêm chẳng lo phải đi tìm dầu đèn, rồi đẩy mấy món đồ đựng rỗng đặt quá sát ngoài cửa vào trong.

Bác thợ mộc Hà vẫn ở xưởng, phoi bào chất đến mép giày. Thấy chàng cầm bản vẽ, bác hỏi ngay có phải lại muốn thêm cửa gian chính không. Lục Nghiễn cười, bảo không thêm, chỉ muốn để ghế đẩu rời để còn chuyển chỗ. Bác thợ mộc chẳng hiểu sao chàng lại đem cái ghế ra đùa, bèn chỉ cột cũ trên giấy, bảo cột này còn chắc, không thể vì muốn sáng thêm một chút mà cắt dời đi. Cửa sổ chỉ mở dịch sang bên, thêm thanh chống ở cạnh, không đụng vào phần chịu lực phía trên. Chàng nhìn theo ngón tay bác, mới hiểu một ô sáng nhỏ trên giấy muốn thật sự rơi vào nhà cũng phải chừa chỗ cho gỗ đứng trước.

Hai người ghi rõ sẽ khởi công ngày mười hai tháng tám. Nếu mưa dầm thì không cố làm gấp, chậm nhất ngày mười tám nghiệm thu. Trước mắt chỉ sửa một gian, những chỗ khác chẳng vì ai đó nói một câu phòng tân hôn mà được thêm vào tờ kê. Lục Nghiễn đếm một trăm hai mươi văn, bác thợ mộc Hà đếm lại rồi viết biên nhận cho chàng. Còn ba trăm sáu mươi văn trả lúc khởi công để lo vật liệu, năm trăm văn trả sau nghiệm thu, tổng cộng chín trăm tám mươi văn. Tiền chưa ra tay, chàng chưa tính phần còn lại vào khoản đã chi.

Chàng bọc kỹ tờ biên nhận, sờ thấy đoạn dây ngắn cha cho, bèn đem dùng thật. Dây vòng quanh tờ giấy vừa vặn, chẳng siết quá chặt, cũng chẳng dài đến mức thừa ra cả một búi. Lục Nghiễn dừng ở cửa một lát, bỗng rất muốn kể cho cha chuyện nhỏ này. Bác thợ mộc Hà bảo ngày mai đến dọn đồ lặt vặt trong phòng trước, đừng để tới tháng tám mới phát hiện dưới giường còn giấu cả nửa vách đồ đạc. Chàng đáp vâng, bụng cũng nghĩ có khi đúng thế.

Về đến nhà tổ, bên hiệu Diêu vẫn còn sáng đèn. Chàng chưa vòng qua gọi nàng sang xem bản vẽ, mà dời giường mình ra khỏi chỗ ẩm trước. Vừa lật lớp cỏ lót lên, một con bọ xám lao vụt vào khe tường, làm chàng giật mình lùi nửa bước. Cửa sổ nhỏ, phòng tối, nhưng căn phòng có thể ở ấy đâu chỉ nằm trên bản vẽ của thợ mộc Hà. Chàng xắn tay áo, kéo chiếc hòm rỗng dưới gầm giường ra. Bụi ập thẳng vào mặt, khiến chàng sặc ho trước rồi bật cười.

Có người đi qua cửa nghe tiếng liền hỏi trong nhà đánh nhau đấy à. Chàng đáp đang đánh nhau với bụi, người kia cười rồi đi xa. Lục Nghiễn cầm khăn ra giếng giặt. Nước phản chiếu chút ánh đèn bên kia. Rửa mặt xong, chàng tiện tay quệt qua cổ áo, nhớ lần trước Diêu Gia dặn đừng để bụi đầy mồm, cuối cùng lại rửa thêm lượt nữa. Về phòng, chàng đặt bức vẽ hình nhân lên chỗ cao ráo, rồi mới đặt bản vẽ sửa nhà mà mình đã trả tiền đặt trước bên cạnh.