Ngăn còn thiếu chỗ

Khoang khô hẹp hơn Lục Nghiễn trông thấy từ bên kia mặt nước. Ngày hai mươi lăm tháng tư, chàng vịn ván bắc bước xuống, vai vừa xoay qua miệng khoang thì trán đã va vào một thanh gỗ ngang. Doãn Thuận Khánh cười bên dưới, bảo quản sự Lục về quê mấy hôm mà đầu cũng cao thêm. Chàng xoa trán, thử đứng thẳng lưng, thấy đứng giữa thì không sao, chỉ cần nhích sang một bên là phải cúi xuống, trần khoang quả thực ép người ta thấp hẳn đi.

Hai hàng phía trong đã chất đầy hàng nặng, ở một khoảng khô phía ngoài có mấy giá gỗ thấp tháo được. Lục Nghiễn lấy mũi chân đo thử, ước chừng xếp mười hai vò nhỏ thành hai hàng thì vừa chừa được một lối đi. Chàng còn chưa nói, Doãn Thuận Khánh đã lấy một thanh tre dài đặt ngang chỗ ấy, bảo mấy giá này chừa để xếp lá, đâu thể thấy chưa chất đồ mà tính là trống. Các gói lá phải đặt nằm ngang, trên dưới đều có khe thoáng, mép giá chẳng thể đội thêm một tầng vò, nắp khoang cũng đâu nâng lên được theo hàng chất cao hơn.

Lục Nghiễn ngồi xổm, lần tay quanh chân giá, hỏi nếu kê các vò nhỏ bên dưới, đặt lá lên trên thì liệu có còn vững không. Người lái thuyền chẳng vội đáp, bảo chàng nhấc một chiếc lồng gỗ rỗng thử trước. Miệng lồng cao, đặt xuống rồi gác thêm giá lá, phía trên sẽ sát vào xà ngang. Người đứng bên cạnh xoay mình cũng dễ vướng dây. Lục Nghiễn thử một lần, cánh tay đã khó rút ra, đành nghiêng người chuyển chiếc lồng gỗ ra lại. Chàng quen xếp hàng nặng để dằn thuyền, ngày thường ít nhét những thứ lỉnh kỉnh thế này vào một khoảnh khoang khô nhỏ. Cái ô tưởng còn dư trên giấy, đến chỗ thật lại chẳng luồn nổi một bàn tay.

Phí Thiệu xuống sau đó, mang theo không còn là bản nháp. Ông đưa bản gốc gấp lại của chủ hàng cho Lục Nghiễn, chỉ mấy dòng ghi cũ, Dư Nhị Nương đã định ngày hai mươi tám đi từ lâu, đến xưởng chiếu Cao Ký ở Việt Phố trước tối hai mươi chín. Ôn lĩnh quỹ đã kiểm mấy hôm trước, phía Phí Thiệu đối lại với chủ hàng rồi thì cứ theo đơn mà xếp, chỗ có thể đổi là chỗ chưa hứa cho ai, không phải vị trí vốn chừa cho mấy giá hàng này.

“Còn chuyến xuôi dòng kế tiếp?” Lục Nghiễn hỏi.

“Mồng một đi, tối mồng hai đến.” Phí Thiệu nói, “Nếu hai nhà bên cậu chịu lùi, hôm nay vẫn còn kịp báo lại. Hoặc tìm chiếc thuyền nhỏ khác có ghé Việt Phố, nhưng phải hỏi lại cước, chẳng thể lấy mức bảy mươi hai văn này.”

Lục Nghiễn nhìn ngày hai mươi chín lâu đến nỗi dòng số trên giấy như phóng to ra. Hôm qua chàng đã viết cho Diêu Gia là ngày ba mươi. Nàng cất mảnh giấy ấy rất cẩn thận, trước khi cất còn hỏi nếu không được thì hôm nay vẫn nói lại kịp chứ. Lúc ấy chàng nghĩ chẳng cần vì một tờ kê khoang chưa ráp xong mà lại để nàng bị khách hỏi đến cứng họng. Giờ tờ kê đã rõ ràng, đến lượt chàng chẳng biết phải rút lại câu nào trước.

Doãn Thuận Khánh đi ngang, nói nếu thật sự có hàng gấp thì cứ bàn trước với chủ lô hàng đã xếp. Người ta chịu giá tiền và ngày giờ thì dưới thuyền chỉ cần kiểm xem xếp vừa là chở. Ông chỉ nói lệ thường, vậy mà Lục Nghiễn nghe rõ nhất hai chữ bàn bạc. Trước kia ở thương hiệu, có khi hàng đến muộn mà người đang gấp, chàng cũng từng đổi chỗ vào phút chót, tìm bao gai cũ lót vò, dùng một tấm cửa hỏng ngăn hai lối. Về sau quản quầy Ôn vỗ vai chàng, bảo may mà chàng chẳng chỉ đứng chờ. Lục Nghiễn gấp bản kê ban đầu lại, nghĩ lần này có lẽ vẫn chưa tới lúc hết cách.

Lên bờ, chàng một mình đi tìm Dư Nhị Nương. Nhà họ Dư thuê nửa gian râm mát sau kho, Lương Bách Thuận đang thay lớp bọc ngoài đã sờn của những bó lá. Dư Nhị Nương ngồi xổm xem mấy chiếc lá bị gập, lựa chiếc còn tốt để riêng. Thấy Lục Nghiễn đứng bên cửa, bà nhờ chàng nâng một chiếc giá nhẹ lên trước. Hai người đỡ mỗi người một đầu, Lương Bách Thuận rút hòn đá kê ở dưới ra. Chân giá đặt xuống nền chắc, đứng vững rồi bà mới hỏi chàng đến có việc gì.

Chàng chưa nhắc nhà họ Diêu, chỉ hỏi hàng lá có nhất thiết phải đến ngày hai mươi chín không, nếu chậm một hai ngày thì có chỗ nào khác dùng trước được không. Dư Nhị Nương nhìn chàng, nụ cười lúc cùng nâng giá ban nãy từ từ tắt. Bà đáp mùng một tiệm Cao Ký có tiệc hội thuyền, hai mươi chín phải kiểm, ba mươi phải gói, đến muộn thì không còn là hàng cho buổi tiệc ấy nữa. Bà xếp chuyến này từ trước chính là để người ta khỏi đứng bếp đợi lá. Quản sự Lục nếu cần lo cho việc khác kịp hạn thì cũng phải xem nhà nào đã chờ trước rồi.

Lục Nghiễn vội nói chàng chỉ hỏi cho rõ, chứ đâu có ý bảo bà nhường. Bà trải mấy lá đã gập cho chàng xem, nói thứ này nhẹ, một bó chưa chắc đáng bao nhiêu, nhưng tới giờ bếp cần mà không có thì thêm mấy văn cũng chẳng làm nó mọc lên ngay bên sông. Chàng cúi nhìn, mặt lá mềm dai, dọc mép là một hàng nếp gấp nhỏ. Quả thật chẳng thể tiện tay gấp thêm mấy lần như vải. Chàng rút tay về, đáp đã nhớ ngày hai mươi chín.

Dư Nhị Nương không hỏi thêm chàng rốt cuộc muốn ghép thứ hàng gì, quay sang lấy cơm trưa. Trong sọt tre có một đĩa rau muối nhỏ. Lương Bách Thuận chia cho bà một nửa, mình ăn phần cuống cứng hơn. Lục Nghiễn nhận ra cách thái của nhà họ Diêu. Thấy chàng nhìn, Dư Nhị Nương nói đó là vị Tân Nương làm ngày trước, con gái làm tiếp, hợp miệng hơn đồ nơi khác. Bà còn kể trước kia có lần mọi người góp tay làm chung, tính ra đỡ tốn nguyên liệu, ai đem đi bán cũng được lợi. Về sau khách mỗi nhà mỗi khác, giờ chẳng còn rôm rả bằng hồi ấy.

Nghe nhắc đến Tân nương, trong đầu chàng vụt hiện tờ giấy mới ghi công chưa kê. Diêu Gia từng nói những khoản bao năm qua đã không thể làm rõ thì đừng gượng ép đổi thành món nợ khác, vậy mà người ta vẫn vừa ăn vừa kể mình từng được lợi. Lục Nghiễn nhìn bàn tay Dư Nhị Nương gạt rau vào cơm, thấy những gì con phố cũ này nợ nhà họ Diêu dường như bao giờ cũng nhiều hơn những gì Diêu Gia chịu viết ra. Ý nghĩ ấy cho nỗi bẽ bàng vừa rồi của chàng một chỗ dựa. Chàng không nói ra, vẫn chào bà rồi đi.

Phí Thiệu đợi ở cửa kho, hỏi đã nói rõ chưa. Lục Nghiễn đáp quả thật họ cần giao ngày hai mươi chín. Phí Thiệu liền bảo vậy gạch chỗ này đi trước, đừng cứ nhắm vào cùng một giá hàng. Chàng biết mình nên đáp phải, nhưng miệng đã nói còn một ngày, để đi xem nơi khác. Phí Thiệu liếc chàng, không lấy bút khỏi tay chàng, chỉ gài bản kê ban đầu dưới thanh tre treo tường, bảo hàng đã xếp từ đầu đều ở đây, đổi món nào phải bàn với chủ món ấy, đừng để tới đêm người lái thuyền chỉ nghe một câu đã nói xong rồi.

Sáng ngày hai mươi sáu, Lục Nghiễn lại đi xem hai chiếc thuyền nhỏ xuôi dòng. Chiếc trước chỉ đi nửa chặng, sau đó còn phải đón người rồi mới đi tiếp; chiếc sau có thể đi thẳng xuống Việt Phố, chủ thuyền đòi một trăm bốn mươi tiền cước, còn yêu cầu đưa người sang bờ nam từ sớm. Anh đứng bên bờ tính, ban đầu là bảy mươi hai, đổi thuyền thêm sáu mươi tám, không phải mình không ứng nổi. Nhưng Diêu Gia mấy hôm trước vừa trả lại cả gói lớn chứa tâm ý kia, giờ anh lại nói phần dư mình chịu, tờ giấy vừa viết ra như thể hai người nghiêm túc hợp tác ấy dường như sẽ lại biến thành một việc anh lấy tiền dàn xếp thay nàng.

Chủ thuyền hỏi có chốt không, Lục Nghiễn bảo để xem thêm. Người kia cũng chẳng khuyên, quay sang nhận hàng khác. Chàng đứng đến khi nắng đã dịch qua vai mới bỏ đi, nghĩ bên thuyền sông ngày nào hàng lẻ cũng còn thay đổi, chưa chắc phải chấp nhận cách tốn tiền hơn ngay hôm nay. Càng bước về, chàng càng dễ nhớ đến tấm cửa cũ từng dùng tạm để ngăn hàng, càng khó nhìn thấy hai ngày đã ghi rõ trên tờ giấy trong tay.

Qua cửa sau nhà Diêu, chàng thấy Cao Giáng đang giúp rửa vò nhỏ. Cả mười hai chiếc úp xuống, nước từ quai gốm nhỏ vào một rãnh nông. Diêu Gia xắn tay áo, bên tóc dính một chấm bụi trắng. Nàng đâu có cố ý đợi chàng, thấy chàng đến chỉ ngẩng lên bảo trong số vò mới có một chiếc nứt chân chim, đã đổi chiếc khác, sẽ không mang lên thuyền. Chàng vốn định mở miệng nói không đủ chỗ trên thuyền, mắt lại rơi trước vào ngần ấy việc nàng đã làm xong, bày ra đến nửa sân.

Cao Giáng hỏi ở hiệu có phải cũng bắt họ xem từng chiếc như thế không. Lục Nghiễn đáp tất nhiên, nhất là vành miệng, đợi đổ đầy mới phát hiện rỉ thì muộn rồi. Nhắc đến kiểm hàng, chàng lập tức thành thạo hẳn, ngồi xổm lật một chiếc vò, chỉ cho họ xem những chỗ màu gốm đậm nhạt. Diêu Gia đỡ phía bên kia, hai người cùng dùng sức qua thân vò. Chàng thấy đôi mày nàng giãn ra vì yên tâm, câu phải đổi thuyền lại càng khó thốt ra.

Buổi chiều, nàng cho chàng xem tờ ghi công của Cao Giáng. Cao Giáng chỉ làm phần rửa vò và chằng buộc đã định, đến giờ nào thì về giờ ấy, đâu phải vì có thêm mười hai vò mới mà phải nán lại giúp nàng cả ngày. Lục Nghiễn gật đầu, xem qua tờ giấy rồi vẫn không nén được mà nói nếu chuyến này suôn sẻ, về sau hai nhà lấy hàng đều đặn thì mái nhà cũng sửa được sớm hơn. Diêu Gia mỉm cười, bảo cứ giao xong chuyến này đã, đừng mời cả những người chưa tới vào nhà một lượt. Chàng cũng cười, song trong lòng cứ nấn ná thêm một lúc ở hai tiếng về sau.

Nàng hỏi thư đáp đã đến chưa. Chàng nói vẫn chưa, chuyến mùng một cũng đang được hỏi để thu xếp việc khác. Tay Diêu Gia lập tức dừng lại, nàng nói hàng chúng ta đâu phải đến mùng một mới đi. Lục Nghiễn nói ngay rằng chàng biết, chỉ là hãng còn hàng khác, không nói đến hàng của nàng. Nàng nhìn chàng một lúc rồi cúi đầu cuộn tiếp một nắm rơm, lõi rơm rất trắng, bên ngoài hơi ngả vàng. Chàng giúp nàng vuốt cho xuôi, cả hai chẳng ai nhắc lại mùng một.

Chập tối chàng về nhà tổ. Bản phác sửa nhà trên bàn vẫn trống hơn nửa. Chàng từng muốn có một căn nhà ra dáng trước rồi trả hết những gì còn thiếu ngày xưa. Giờ nợ cũ đã thanh toán, nhà cũng chưa chắc phải sửa lớn, thế mà số tiền dư trong tay chẳng khiến chàng dễ mở lời hơn. Chàng đếm sáu mươi tám văn từ túi tiền, đặt lên góc bàn, nhìn một lúc rồi lại cất vào từng đồng. Ngoài cửa có người gánh lá đi qua, đầu bó cọ tường, tiếng sột soạt xa dần dưới cửa sổ. Chàng ngẩng lên nghe, đến khi chẳng còn nghe thấy nữa vẫn không đứng dậy.